Zwariować z życia Jana Rybowicza

W zbiorze Zwariować z życia, który oddaje w ręce czytelników Państwowy Instytut Wydawniczy, znalazły się scenki z życia z – nie w pełni fikcyjnego – Chodakowa („najwredniejszej wiochy pod słońcem”) oraz niepublikowane wcześniej Listy do Elżbiety, w których platonicznie i bez wzajemności zakochanego pisarza roznosiła wyobraźnia. Tom wstępem opatrzył przyjaciel Rybowicza, poeta Józef Baran.

Jan Rybowicz, „Zwariować z życia” (źródło: materiały prasowe PIW)

Jan Rybowicz, „Zwariować z życia” (źródło: materiały prasowe PIW)

Dziś Jan Rybowicz istnieje w powszechnej świadomości jako poeta (głównie za sprawą Krzysztofa Myszkowskiego i grupy Stare Dobre Małżeństwo). Tymczasem to przede wszystkim jego opowiadania wyszły zwycięsko z próby czasu. To proza z solą i z pieprzem, pełna wisielczego humoru, hojnymi garściami czerpiąca z zasłyszanych w wiejskiej mordowni opowieści.

Cechy charakteru Rybowicza – gwałtowność i pryncypialność, które sprowadziły na niego wiele kłopotów, zarazem stanowiły i o jego talencie. Ekscentryk i anarchista do żadnego środowiska nie umiał się przystosować. Wyrzucany ze szkół, z polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim sam zrezygnował. Nie znosił podróży, ale na swojej pegeerowskiej wsi – gdzie nawiasem mówiąc, uważano go nieroba i pijaka – czuł się obco. Równie źle czuł się w Krakowie w towarzystwie kolegów po piórze. Swoje skrajne sądy, nie oglądając się na formę, wyrażał bez względu na konsekwencje. Nawet historia internowania Rybowicza brzmi jak anegdota; w 1981 pisarza zatrzymano jako „element wywrotowy” z powodu dopisków na kopertach wysyłanych przez niego listów. Dopiski te brzmiały „Komuniści won!” lub „PZPR do psychiatry!”. Ten sam temperament stanowi o wyjątkowości twórczości Rybowicza. Bezkompromisowość przydaje drapieżności jego prozie i wychwytuje każdy fałsz. A to w połączeniu z nadwrażliwością (niełączącą się w najmniejszym stopniu z sentymentalizmem) i poczuciem wyobcowania autora sprawia, że odmalowywany w opowiadaniach obraz chłoporobotniczej prowincji jest wyjątkowo plastyczny, a pod wieloma – z pozoru jednoznacznymi scenami – kryją się kolejne warstwy.

Udręczony alkoholem i życiem pisarz zmarł w wieku czterdziestu jeden lat, dołączając tym samym do grona kaskaderów polskiej literatury: Marka Hłaski, Rafała Wojaczka, Edwarda Stachury. Jest w tym przewrotność losu, sam Rybowicz bowiem nie przepadał za kaskaderami, twierdząc, że polska literatura stoi na progu dorosłości i nie potrafi go przekroczyć.

Jan Rybowicz, Zwariować z życia
Wstęp Józef Baran
Marzec 2018
Państwowy Instytut Wydawniczy

Dodaj komentarz

Konkursy

Cytaty


Magazyn

Sonda

Działalność której instytucji zajmującej się promowaniem designu cenisz najbardziej?

Zobacz wyniki

Loading ... Loading ...

Zobacz archiwum

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR