Jan Ryszard Lis, Non omnis moriar

Muzeum Ziemi Chełmskiej w dniu 10 listopada otworzyło wystawę malarstwa Jana Ryszarda Lisa – jednego z najbardziej wyrazistych artystów lubelskich, którego rozkwit twórczości wyznaczyły lata sześćdziesiąte oraz dwie kolejne dekady ubiegłego wieku. Pierwsza edycja tego pokazu miała miejsce w przestrzeni Muzeum Lubelskiego na przełomie grudnia 2015 i stycznia 2016.

Jan Ryszard Lis, „Non omnis moriar” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jan Ryszard Lis, „Non omnis moriar” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dokonania tego twórcy dopisały jeden z istotnych rozdziałów do dziejów malarstwa materii. Obrazy o gęstych, zbrużdżonych fakturach, monumentalne w wymowie, przypominają bardziej reliefowe utwory niż gładko zamalowane płótna. Ich kolorystyka z reguły ascetyczna, przytłumiona, z przewagą różnych odcieni czerni, ostrożnie dopuszcza barwne akcenty, jakby z obawy przed obniżeniem siły przekazu. Prace tworzone w tzw. technice własnej, powstawały przy użyciu farb akrylowych, olejnych, mieszaniny piasku z klejem, a niekiedy ich autor sięgał po sznurek czy fragmenty worka jutowego. Stawał się tu nieodrodnym wychowankiem swego mistrza prof. Aleksandra Kobzdeja ze stołecznej Akademii Sztuk Pięknych, który farbę nakładał grubymi warstwami, a do kompozycji wprowadzał materiały niemalarskie.

Surowa i pełna patosu sztuka Jana Ryszarda Lisa odzwierciedla niepokoje egzystencjalne pokolenia, które głęboko naznaczone było dramatem wojny. Malarstwo – na pierwszy rzut oka – przynależne do nurtu abstrakcji, przy uważnym oglądzie, ujawnia całą gamę rozpoznawalnych symboli: krzyża, zarysów ludzkich sylwetek, kości, czaszek, znaków skażenia radioaktywnego. Przykłady tego medium operujące ciężkimi, poruszającymi emocje materiami, nabierają mocy autorskiej wypowiedzi o tragicznych zdarzeniach czasów okupacji.

Przesłanie artysty sprzed kilku dekad, nie traci na wartości, wręcz przeciwnie, w czasach rozdartych wciąż nowymi konfliktami, nabiera szczególnego znaczenia, stając się formą ostrzeżenia na przyszłość. Najbardziej nośnym w tej grupie prac dziełem jest Requiem z 1979 roku – monumentalny dyptyk z tysiącem wypisanych farbą nazwisk więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku. Pokaźny obraz działa nie tylko formatem, ale też – jako świadectwo benedyktyńskiej pracy autora – wielowarstwowo naniesionym tekstem, w którym słowa wielowarstwowo przenikają się nawzajem, zacierając te wcześniejsze i uwydatniając te naniesione w następnej kolejności. Dokonania lubelskiego artysty – obok spraw egzystencjalno-społecznych – podnosiły również wątek o charakterze literackim. Swojej fascynacji poezją Norwida dał wyraz artysta w cyklu Do C. K. Norwida, gdzie zderzał tekstualne fragmenty obrazu z fakturowo opracowanymi partiami.

Wystawa w chełmskim muzeum, przypomni dokonania jednego z najznamienitszych twórców Lublina, o którym pamięć jest żywa w tamtejszym środowisku artystycznym. W połowie lat osiemdziesiątych artysta dotknięty został ciężką chorobą, z którą zmagał się do końca życia. Nawet w tym najtrudniejszym dla niego okresie, sztuka pełniła rolę antidotum na trudy i niedogodności codziennego bytowania.

Jan Ryszard Lis, „Non omnis moriar” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jan Ryszard Lis, „Non omnis moriar” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jan Ryszard Lis – w 1959 roku ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Nałęczowie. Pięć lat później z wyróżnieniem uzyskał dyplom Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w pracowni prof. Aleksandra Kobzdeja. W latach 1965–1968 pracował w Liceum Sztuk Plastycznych w Lublinie, w latach 1975–1986 w Instytucie Wychowania Artystycznego (obecnie Instytut Sztuk Pięknych) UMCS w Lublinie. W latach 1977–1983 pełnił funkcję prezesa Lubelskiego Okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków. Wielokrotnie nagradzany, m.in. I nagrodą na Ogólnopolskim Festiwalu Malarstwa, Grafiki i Rzeźby w Sopocie w 1968 roku, laureat kilku edycji Ogólnopolskiej Wystawy Plastyki PRZECIW WOJNIE w Lublinie (1975 – I nagroda, 1979 – II nagroda, 1987 – Grand Prix), złotym medalem na Międzynarodowej wystawie akwareli w Bułgarii (1982), Główną Nagrodą im. J. Malczewskiego na XXXIV Ogólnopolskim Salonie Zimowym Plastyki w Radomiu. Jego prace pokazywano na międzynarodowych wystawach polskiego malarstwa w Montrealu, Tokio, Sztokholmie, Essen, Bremie, Düsseldorfie, w Rumunii i na Węgrzech.

Na wystawę Jana Ryszarda Lisa w Muzeum Ziemi Chełmskiej złoży się 41 prac datowanych na lata 1967–1986 pochodzących z kolekcji Muzeum Lubelskiego w Lublinie, Państwowego Muzeum na Majdanku oraz ze zbiorów Rodziny Artysty.

Tekst: Jagoda Barczyńska

Jan Ryszard Lis, Non omnis moriar
Kuratorka:  Jagoda Barczyńska
Od 10 listopada do 31 grudnia 2016 roku
Muzeum Ziemi Chełmskiej

Dodaj komentarz

Konkursy

Cytaty


Magazyn

Sonda

Działalność której instytucji zajmującej się promowaniem designu cenisz najbardziej?

Zobacz wyniki

Loading ... Loading ...

Zobacz archiwum

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR