Nasze ciało narodowe – edycja ukraińska

Do rozmowy o obrazie własnym państw i narodów organizatorzy zaprosili artystów z Polski, Ukrainy, Rosji. Jak widzą swoje narody? Jaki wizerunek własnych państw wynika z ich prac? Jak opisują kondycję wspólnoty narodowej? Wernisaż wystawy Nasze ciało narodowe odbędzie się 1 czerwca w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie.

Petr Pavlensky, „Szew”, wideodokumentacja performance’ów, 2012–2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Petr Pavlensky, „Szew”, wideodokumentacja performance’ów, 2012–2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Artystki i artyści umieją mówić o pewnych stanach, jeszcze zanim te się skrystalizują. Dzięki umiejętności obserwacji świata w różnych jego przejawach dotykają zjawisk, zbiorowych emocji i myśli, które organizują życie społeczne. Przyglądając się powszechnym zachowaniom, reakcjom i dyskusjom, zaglądając pod podszewkę deklarowanych, omawianych i prezentowanych postaw, dochodzą do niejawnych, wypieranych narracji na przykład na temat swojego kraju.

Zaproszenie do projektu artystek i artystów z Polski, Ukrainy i Rosji wynika z terytorialnej bliskości, wspólnej historii – nasze kraje wchodziły bowiem w skład tych samych organizmów państwowych: Wielkiego Księstwa Litewskiego, Imperium Rosyjskiego i sowieckiej strefy wpływów, a poczucie wzajemnej odrębności, szczególnie od XIX wieku, jest bardzo silne we wszystkich tych narodach, podobnie jak swoiste napięcie między nimi (nami?). Rozmowy o tożsamości narodowej toczą się w wysokiej temperaturze. Wydaje się, że nasze kraje są teraz w trakcie przepracowywania obowiązujących wzorców.

Polaków obraz własny, wywodzący się z bardzo silnego mitu romantycznego, od długiego czasu pod-dawany jest dekonstrukcji. Wiąże się to zarówno z potrzebą upodmiotowienia nowych aktorów na polskiej scenie narodowej: chłopów, mniejszości narodowych (Żydów, Ukraińców, Białorusinów, Niemców), kobiet, imigrantów, gejów, jak i rozszczelnienia dominującego wzorca „Polak-szlachcic-katolik-powstaniec-opozycjonista”. Nawet Wałęsa robotnik wąsik miał szlachecki.

W obliczu terrorystycznej agresji na Ukrainę Wschodnią i zagrabienia Krymu Ukraińcy coraz silniej identyfikują się ze swoim państwem. Jednak ich wzorce tożsamościowe, chociaż zanurzone w poetyce tworzenia państw narodowych z początku wieku (wyszywanki, szarawary, kultura ludowa), opierają się nie na schemacie etnicznym, lecz performatywnym: Ukraińcem jest ten, kto się nim czuje i działa na rzecz państwa. Z pewnością przeszłość w składzie ZSRR posługującego się kosmopolityczną retoryką przysłużyła się do osłabienia romantycznego obrazu własnego państwa.

Najbardziej nieoczywista sytuacja dotyczy Rosji, państwa powstałego na gruzach totalitarnego imperium. Pomysł na wchłonięcie ideologii mocarstwowych z czasów Katarzyny II i Stalina wymaga szczególnych zabiegów narracyjnych. Reglamentowana wolność słowa nie ułatwia odpowiedzi na pytanie, jaki jest dzisiaj obraz własny Rosjan.

Artystki i artyści nie proponują holistycznych odpowiedzi na zadane przez nas pytania, przyglądają się wycinkom narodowych mitologii, najsilniej kształtującym tożsamość okresom historycznym. Punktem odniesienia pozostaje obraz wspólnoty narodowej, w której uczestniczą. Wystawa nie jest projektem paranaukowym, to szukanie innego rodzaju wiedzy na temat świata. Być może nie jest to wiedza wiążąca, ale z pewnością ma wpływ na nasze rozumienie świata. Ten bowiem najpierw zmienia się na poziomie wyobrażeń.

Artyści: Adam Adach, Anna Baumgart,David Chichkan, Hubert Czerepok, Aleksandra Czerniawska, Chto Delat, Katarzyna Kozyra, Kobas Laksa, Petr Pavlensky, Marek Raczkowski, Tomáš Rafa, Vlada Ralko, Mykola Ridnyi, Jadwiga Sawicka, Piotr Uklański, Piotr Wysocki.

Nasze ciało narodowe
Od 1 do 22 czerwca 2016 roku
Wernisaż: 1 czerwca 2016 roku, godzina 18.00
Kuratorka: Monika Szewczyk
Organizator: Galeria Arsenał w Białymstoku
Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki
Kijów

Dodaj komentarz