Konrad Brandel – fotograf Warszawy

Nowy album Danuty Jackiewicz jest trzecim w serii wydawniczej Domu Spotkań z Historią i Muzeum Narodowego w Warszawie prezentującej Warszawę XIX wieku na zdjęciach mistrzów obiektywu. W poprzednich tomach można obejrzeć zdjęcia Karola Beyera oraz Maksymiliana Fajansa. Bohater najnowszego tomu, pionier fotografii ulicznej i fotoreportażu, wynalazca i innowator, w niczym nie ustępuje swoim znakomitym poprzednikom.

Pałac i Ogród Saski, ok. 1895. Ogród Saski, udostępniony mieszkańcom od 1727 roku, pełnił funkcję parku miejskiego także za rosyjskiego panowania. Dzieci bawiące się opodal pałacu Saskiego, siedziby dowództwa rosyjskiej armii, zostały sfotografowane aparatem skonstruowanym przez Brandla. Fot. Konrad Brandel/ Muzeum Warszawy (źródło: materiały prasowe)

Pałac i Ogród Saski, ok. 1895. Ogród Saski, udostępniony mieszkańcom od 1727 roku, pełnił funkcję parku miejskiego także za rosyjskiego panowania. Dzieci bawiące się opodal pałacu Saskiego, siedziby dowództwa rosyjskiej armii, zostały sfotografowane aparatem skonstruowanym przez Brandla. Fot. Konrad Brandel/ Muzeum Warszawy (źródło: materiały prasowe)

Już w pierwszych latach działalności Konrad Brandel stał się jedną z najlepiej rozpoznawalnych osobowości polskiej zawodowej fotografii, gdyż potrafił w atrakcyjny sposób wykorzystać możliwości tej sztuki – mówi Danuta Jackiewicz, kurator Zbiorów Fotograficznych i Ikonograficznych Muzeum Narodowego w Warszawie.

Konrad Brandel to wyjątkowa, wszechstronnie utalentowana postać; był nie tylko jednym z najwybitniejszych fotografów dokumentalistów, ale również wizjonerem wyprzedzającym swój czas, wynalazcą oraz ojcem naszego fotoreportażu.

Był twórcą i konstruktorem reporterskiego aparatu dla amatorów do robienia zdjęć z ręki. Mamy wszelkie podstawy, aby uważać Brandla nie tylko za naszego prekursora fotografii lotniczej, lecz także autora najstarszej na świecie fotografii wykonanej z frunącego balonu. Nasz fotograf okazał się również pionierem w zakresie rozwijania propagandy wizualnej w rodzinnym mieście, tworząc sieć kiosków handlowo-reklamowych. Wprowadził hasło reklamowe: „Pierwsza dostępna dla wszystkich Fotografja” – dodaje autorka.

Praktykę zawodową odbył u Karola Beyera, a w 1865 roku do spółki z przyjacielem Marcinem Olszyńskim oraz bratem Władysławem otworzył zakład fotograficzny. W atelier przy Nowym Świecie wydawał pierwsze w Europie fotograficzne kalendarze ścienne na lata 1866–1869. Priorytetem w jego pracy zawodowej było zawsze rodzinne miasto i jego mieszkańcy.

Początkowo zakład fotograficzny Brandla specjalizował się w portretach wykonywanych w atelier, z których artysta często układał pamiątkowe kompozycje, odnoszące się do aktualnych wydarzeń w stolicy. Chętnie dokumentował zmiany w architekturze Warszawy, a z czasem coraz większą wagę przywiązywał do scen rodzajowych, odchodząc od fotografii statycznej. Dzięki wynalazkowi fotorewolweru, awangardowego osiągnięcia tamtych czasów, otrzymywał pierwsze ostre, niepozowane zdjęcia mieszkańców miasta. Mały aparat z szybką migawką, trzymany w dłoniach na wysokości oka, pozwalał fotografować przechodniów w codziennych sytuacjach i w ruchu, co uczyniło z Brandla pioniera fotoreportażu. Fotorewolwer zrobił prawdziwą karierę nie tylko wśród polskich artystów, ale też był nagradzany w całej Europie.

Brandel był także prekursorem polskiej fotografii medycznej. Za zdjęcia prezentujące przypadki chorobowe oraz anomalie medyczne otrzymał liczne nagrody na świecie oraz tytuł Fotografa Cesarskiego Uniwersystetu Warszawskiego.

Prezentowane w albumie fotografie przedstawiają Warszawę, w tym słynną panoramę, którą Brandel wykonał, stojąc na platformie rusztowania umieszczonej ponad Zamkiem Królewskim oraz pierwsze zdjęcia zrobione w czasie lotu balonem. Na tle Karola Beyera czy Maksymiliana Fajansa Konrada Brandla wyróżnia między innymi to, że fotografował nie tylko reprezentacyjne i znane miejsca w Warszawie, ale także targowiska na Muranowie, Starym Mieście, Pradze czy zabawy ludowe na Woli. Zdjęcia ruchliwych ulic, zabaw dzieci w parkach, tętniących życiem targów pozwalają na drobiazgowe studiowanie życia codziennego w mieście.

Fotografie pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Warszawy, Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy, Biblioteki Narodowej, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.

Handlarka owoców, ok. 1879. Kobieta z tej fotografii stała się pierwowzorem Żydówki z pomarańczami, namalowanej przez Aleksandra Gierymskiego. Fot. Konrad Brandel/ Muzeum Narodowe w Warszawie (źródło: materiały prasowe)

Handlarka owoców, ok. 1879. Kobieta z tej fotografii stała się pierwowzorem Żydówki z pomarańczami, namalowanej przez Aleksandra Gierymskiego. Fot. Konrad Brandel/ Muzeum Narodowe w Warszawie (źródło: materiały prasowe)

Premiera albumu będzie miała miejsce 4 listopada o godz. 18.00 w Muzeum Narodowe w Warszawie. Odbędzie się spotkanie z udziałem Danuty Jackiewicz (autorki) oraz Macieja Jeziorka (fotografa). Gościem honorowym będzie Krystyna Lejko, pierwsza monografistka Konrada Brandla. Wieczór poprowadzi Monika Szewczyk.

W ramach wydarzeń towarzyszących 5 i 12 listopada o godz. 18.00 w Muzeum Narodowym w Warszawie odbędą się spotkania z Danutą Jackiewicz Fotografowie Warszawy. Zdjęcia Beyera, Fajansa i Brandla w kolekcji MNW, a 8 listopada o godz. 13.00 spacer po Warszawie śladami pierwszych fotografów miasta (zbiórka: plac Małachowskiego).

Danuta Jackiewicz, Konrad Brandel (1838–1920)
Album w serii Fotografowie Warszawy pod redakcją Katarzyny Madoń-Mitzner
Dom Spotkań z Historią, Muzeum Narodowe w Warszawie
Premiera albumu: 4 listopada 2015 roku, godz. 18.00, Muzeum Narodowe w Warszawie

Dodaj komentarz