Nike dla Tokarczuk

W niedzielę 4 października ogłoszono zwycięzcę tegorocznej Nagrody Literackiej Nike. Uhonorowano nią Olgę Tokarczuk, doceniając jej monumentalne, 900-stronicowe i wielowątkowe Księgi Jakubowe, wydane jesienią zeszłego roku. Powieść inspirowana jest postacią Jakuba Franka i zapoczątkowanym przez niego XVII-wiecznym ruchem religijnym.

Olga Tokarczuk „Księgi Jakubowe” – okładka, Wydawnictwo Literackie (źródło: materiały prasowe)

Olga Tokarczuk „Księgi Jakubowe” – okładka, Wydawnictwo Literackie (źródło: materiały prasowe)

Księgi Jakubowe imponują literackim rozmachem, wielością poziomów i możliwych interpretacji. Olga Tokarczuk pełnymi garściami czerpie z tradycji powieści historycznej, poszerzając jednocześnie jej granice gatunkowe. Z ogromną dbałością o szczegóły przedstawia realia epoki, architekturę, ubiory, zapachy. Odwiedzamy szlacheckie dwory, katolickie plebanie i żydowskie domostwa, rozmodlone i zanurzone w lekturze tajemniczych pism. Na oczach czytelników pisarka tka obraz dawnej Polski, w której egzystowały obok siebie chrześcijaństwo, judaizm, a także islam.

Księgi Jakubowe to nie tylko powieść o przeszłości. Można ją czytać również jako refleksyjne, momentami mistyczne dzieło o samej historii, jej zakrętach i trybach, które decydują o losach całych narodów. To właśnie w połowie XVIII wieku, u progu Oświecenia i przed rozbiorami, wybitna pisarka poszukuje odpowiedzi na pytania o dzisiejszy kształt naszej części Europy.

Po siedmiu latach od 2008 roku, gdy dostałam Nike za powieść Bieguni, wracam na tę scenę z książką, która w jakimś sensie jest do tamtej podobna. Opowiada o innych biegunach szukających swojego miejsca w świecie wrogim, pełnym przemocy. Akcja dzieje się 250 lat temu, ale opowiada o współczesnym świecie. Mimo że pisałam tę książkę od siedmiu lat, teraz stała się wyjątkowo aktualna. Można ją czytać jako metaforę tego, co dzieje się dziś u bram Europy. Przypomina nam, jak trudny jest proces asymilacji, przegryzania się. Ale też mówi, że nie ma społeczeństw czystych etnicznie, nie ma narodów o oddzielnych genach, a to, co łączy, to kultura, wspólnota i solidarność – mówiła pisarka, odbierając Nagrodę.

W finale tegorocznej Nagrody Nike znaleźli się również: Jacek Dehnel, Jacek Podsiadło, Ignacy Karpowicz, Magdalena Tulli, Szczepan Twardoch i Wioletta Grzegorzewska.

Czytaj recenzje Ksiąg Jakubowych w Magazynie.o.pl:

Nagroda Literacka Nike 2015
Laureatka: Olga Tokarczuk za Księgi Jakubowe
4 października 2015 roku

Dodaj komentarz