Wojna o wojnę

Ukazał się nowy numer pisma kulturalnego „Fragile”, tym razem poświęcony wojnie.

Pismo kulturalne „Fragile”, nr 2, 2015 – okładka (źródło: materiały prasowe wydawcy)

Pismo kulturalne „Fragile”, nr 2, 2015 – okładka (źródło: materiały prasowe wydawcy)

Każdy temat powinno się traktować jak najbardziej poważnie – ale wagę słów wypowiadanych na temat wojny z jakichś powodów odczuwa się podwójnie. Do tych najczęściej powtarzanych po zakończeniu II wojny światowej należało słowo „pamięć”. Czy tylko ja mam wrażenie, że zaczęliśmy już zapominać? Owszem, współczesne konflikty – straszne i coraz realniejsze – przypominają o sobie i działają na wyobraźnię. Od kiedy wojna nie toczy się wyłącznie „gdzieś daleko”, ale „całkiem blisko”, znów zaczęliśmy się nią interesować.

Tyle że to zainteresowanie wywołuje stan dziwnej mobilizacji: zbrojenia się w nienawiść i proste rozwiązania, robienia mentalnych zapasów porywczości i brawury. W tym stanie – jeszcze nie gorączki, ale już znacznego pobudzenia – próbuje się nas przekonywać, że wielkie zdobycze cywilizacji czasów pokoju (jak ochrona praw mniejszości czy walka o uniknięcie katastrofy ekologicznej) to tylko fanaberie nic niewarte w obliczu wojennego zagrożenia, które nie jest już tak wyimaginowane jak wcześniej. W tym stanie często myli się rozwagę z lękliwością, wiarę w demokratyczne procedury z gnuśnością, a nadzieję na rozwiązywanie konfliktów bez przemocy z naiwnością. To nie oznacza, że lękliwość, gnuśność i naiwność nie istnieją. Bo nawet arsenał sprawdzonych przekonań, świetnie uzasadnionych idei czy niezachwianej wiary nie zwalnia ludzi od ich podstawowego obowiązku: myślenia i dokonywania wyborów, w każdej nowej sytuacji wciąż od nowa.

Ze wszystkimi negatywnymi i pozytywnymi tego skutkami wojna jako medialny temat wróciła na dobre. I my nie unikaliśmy tematów, które porusza się dziś najczęściej. Ukraina i Rosja pojawiają się w naszych tekstach nie raz i nie dwa, podobnie jak Afganistan i Irak czy też problemy wynikające z rozwoju technologii wojskowej i pojawienia się nowego pola walki – czyli Internetu. I w każdym z tych przypadków jesteśmy przekonani, że są to wartościowe i oryginalne spojrzenia na te zagadnienia.

Dla mnie, osoby urodzonej w 1980 roku, historia świata odkąd pamiętam dzieliła się na „przed” i „po” II wojnie. W babcinych wspomnieniach pojawiał się pełen zestaw postaci i zdarzeń z opowieści z tamtych czasów: dobry Niemiec, polski szabrownik, ucieczki z pociągu, śmierć na robotach w Rzeszy, strach przed Rosjanami idącymi na Berlin i niewybredne żarty, kiedy już przechodzili, głupie a częste na polskiej wsi śmierci z powodu niewybuchów. Wojna była przerażająca i ciekawa jednocześnie. Na swój sposób fascynująca; w specyficznym, ciemnym znaczeniu tego słowa, ale jednak – tak jak fascynujące są inne sytuacje graniczne. To prawda, ta fascynacja zbyt łatwo może się przerodzić w coś niezdrowego; popkultura wojnę najczęściej trywializuje albo niebezpiecznie oswaja. Może dlatego na własny, zupełnie prywatny użytek wymyśliłem filtr: dobry film wojenny to taki, po którym nie chce się iść na wojnę.

Mam nadzieję, że ten numer „Fragile” jest dobry.

Tomasz Gregorczyk, List od Redakcji

SPIS TREŚCI

  • Wojna nie jest abstrakcją. Wywiad z Tomaszem Żuradzkim, filozofem, współredaktorem antologii tekstów Etyka wojny. Rozmawiali Anna Gregorczyk i Tomasz Gregorczyk

Literatura

  • Antoniego Słonimskiego pacyfizm między wojnami – Paweł Sobczak
  • Amis a wojna, czyli natura występku – Wit Pietrzak
  • Reportaż literacki: Swietłana Aleksijewicz – burzycielka mitu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Agata Kupracz
  • Dwugłos na marginesie antologii Wschód-Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy pod redakcją Anety Kamińskiej: Zakłócona transmisja i martwy szczur. Poezja o Ukrainie – Klaudia Muca; Wiersze z Ukrainy – „…słowo na «u», które jest krainą, które oznacza kraj”! – Julia Poczynok

Sztuka

  • Noc w muzeum IV: wojna – Olga Kosińska
  • Obraz jako pole walki. Prolegomena do niemieckiej batalii o pamięć malarstwa – Justyna Balisz
  • Niebieska intymność – Jolanta Bobala
  • Wyłączcie miny i bezgłośne ruchy. O wojnach na gesty – Patrycja Cembrzyńska
  • Wojna w tle na Instagramie – Martyna Nowicka

Muzyka

  • Wojowanie i jego artystyczne artykulacje w czasach rewolucji hipisowskiej w USA i Wielkiej Brytanii – Andrzej Dorobek
  • Dźwięki wojny. Tanatosonika Martina Daughrty’ego – Tomasz Gregorczyk
  • Formy – naturalna multimedialność (19): Wojny spacerowe – Michał Górczyński

Film

  • Jak polskie kino przegrywa walkę z talibami? – Artur Zaborski
  • Wszyscy mieszkamy w Oranie – Katarzyna Maćkała
  • Postmodernistyczny obraz pamięci traumatycznej. Hiszpański cyrk Àlexa de la Iglesii – Karolina Boroń

Antropologia

  • Antropolog – badacz, żołnierz czy aktywista? – Elżbieta Olzacka
  • Wojna filozofów, czyli chińska myśl wojenna – Rafał Mazur
  • Bestialstwa, dramaty i brudna polityka. (Po)wojny czeczeńskie oczyma Rosjan i Czeczenów – Stanisława Budzisz-Cysewska
  • Kwiatem w karabin – o kontrkulturowych reakcjach na wojnę w Wietnamie – Katarzyna Koćma

Cyberwojna

  • Od ciekawości do wojny – Katarzyna Mlek
  • Internetowe oblicze sprawiedliwości – Kajetan Owczarek

Pismo kulturalne „Fragile”
Wojna o wojnę
nr 2 (28) 2015

Dodaj komentarz