Natalia LL – Secretum et Tremor w Zamku Ujazdowskim

Od 23 stycznia w warszawskim CSW Zamek Ujazdowski będzie można oglądać wystawę prac Natalii LL pt. Secretum et Tremor.

Natalia LL, „Transfiguracja Odyna II”, 2009, tryptyk fotograficzny, 100 x 133 cm. Dzięki uprzejmości artystki (źródło: materiały prasowe organizatora)

Natalia LL, „Transfiguracja Odyna II”, 2009, tryptyk fotograficzny, 100 x 133 cm. Dzięki uprzejmości artystki (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziś dzieła artystki prezentowane są w Tate Modern w Londynie czy w Centre Pompidou w Paryżu. Ekspozycja w Zamku Ujazdowskim będzie pierwszą tak obszerną wystawą indywidualną Natalii LL, proponującą zarazem nowe odczytania jej twórczości. Wystawa Natalia LL. Secretum et Tremor zderza wczesne prace artystki wypowiadającej się od końca lat 60. przede wszystkim w medium fotografii i filmu, śmiało eksplorującej wątki erotyczne czy kobiecej podmiotowości, z najnowszymi i mniej znanymi dziełami z lat 90. i 2000. Atmosferę buduje muzyka Wagnera i wyjątkowa aranżacja przestrzeni autorstwa Małgorzaty Szczęśniak, jednej z najwybitniejszych scenografek europejskich, współtworzącej Nowy Teatr w Warszawie.

Wystawę otwiera ikoniczny dla twórczości Natalii LL cykl fotografii Sztuka konsumpcyjna z 1972 roku, przedstawiający modelkę — atrakcyjną, młodą dziewczynę — zajętą pochłanianiem banana. Kolejne etapy tej czynności rejestruje aparat fotograficzny. Praca najczęściej interpretowana była w kontekście kobiecej zmysłowej przyjemności, ale też ironicznej aluzji do sztuki pornograficznej, wreszcie tytułowej konsumpcji, co wobec deficytu dóbr wszelkich w epoce realnego socjalizmu było odbierane jako krytyka panującego systemu. Banany, ulubiony rekwizyt Natalii LL, były w PRL towarem powszechnie pożądanym, lecz trudno dostępnym.

W najnowszych pracach Natalii LL bohaterami stają się walkiria Brunhilda i Odyn, z którymi wkraczamy w krąg mitologii germańskiej. Odyn, nordycki bóg wojny i wojowników, mądrości, poezji i magii, współtwórca świata, zwany też Chytrookim czy Straszliwym, miał dar poznawania ludzkich myśli. Przedstawiano go jako starca z dwoma krukami, siedzącymi na jego barkach, z wilkiem u stóp i włócznią w dłoni. Odyn Natalii LL nie budzi jednak grozy. Sfotografowany na tle zielonego żywopłotu, w różowym boa i peruce, zamiast tronu ma plastikowe krzesło ogrodowe z supermarketu, na dosyć pulchnych ramionach — różowe skrzydełka. Nagiego ciała, w którym rozpoznajemy ciało kobiety, nie udaje mu się zasłonić. Spogląda na nas spod uchylonej maski. Po uśmiechniętej twarzy w słonecznych okularach rozpoznajemy Natalię LL. Jej rysy odnajdujemy też w masce pośmiertnej o uszminkowanych ustach, którą ten władca doczesnego i beztroskiego świata przykrywa twarz na drugim zdjęciu. Mitologiczne bóstwo, pochwycone przez wyobraźnię pop, przed obiektywem aparatu teatralizuje swoją ziemską obecność, pozując jak do pośmiertnej fotografii.

Natalia LL, właśc. Natalia Lach-Lachowicz (ur. 1937), działa w takich obszarach sztuki jak fotografia, performans, film eksperymentalny, wideo, instalacja, rzeźba, grafika, malarstwo. W latach 1957 — 1963 studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. W latach 1970 — 1981 wraz z Andrzejem Lachowiczem, Zbigniewem Dłubakiem i Antonim Dzieduszyckim założyła i prowadziła legendarną już dziś galerię Permafo we Wrocławiu, propagującą artystyczny fotomedializm oraz ideę fotografii permanentnej. Nazwa galerii była rodzajem manifestu artystycznego — wywodząc ją od słów „permanentna formalizacja”. Od 1975 roku brała udział w wystawach ruchu feministycznego na Zachodzie. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (1977), Verein Kulturkontakte w Wiedniu (1991), Pro Helvetia (1994) komisarz i wiceprzewodnicząca Międzynarodowego Triennale Rysunku we Wrocławiu (1978-1995). W latach 2004 — 2013 wykładała w Akademii Sztuk Pięknych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Poznaniu. W 2007 roku została odznaczona Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis, w 2012 roku otrzymała w Muzeum Sztuki w Łodzi Nagrodę im. Katarzyny Kobro. Prace artystki znajdują się w światowych kolekcjach. W 2015 roku Natalia LL bierze udział w kilku ważnych wystawach międzynarodowych: My Body is the Event. Vienna Actionism and International Performance w MUMOK Museum of Modern Art, Wiedeń (27.02-15.08.2015), International Pop w Walker Art Center, Minneapolis (11.04-6.09.2015), prezentowanej później w Museum of Art w Dallas i w Philadelphia Museum of Art w Filadelfii oraz The World Goes Pop w Tate Modern w Londynie (17.09.2015-24.01.2016).

Kuratorka: Ewa Toniak
Współpraca: Romuald Demidenko
Scenografia wystawy: Małgorzata Szczęśniak
Współpraca: Łukasz Kwietniewski
Projekt graficzny katalogu: Błażej Pindor

Natalia LL, Secretum et Tremor
Wernisaż: 23 stycznia 2015 roku, godz. 18.00
Wystawę można oglądać do 19 kwietnia 2015 roku
CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie

Dodaj komentarz