Ziemia, ziemia Justyny Wencel w MPZ

Od 13 grudnia w warszawskim Miejscu Projektów Zachęty można oglądać wystawę prac Justyny Wencel pt. Ziemia, ziemia.

Justyna Wencel, „Drzewo”, 2010 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Justyna Wencel, „Drzewo”, 2010 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Justyna Wencel nazwała swoją wystawę w Miejscu Projektów Zachęty Ziemia, ziemia. To jednocześnie tytuł jej najnowszej pracy — trójkanałowej projekcji wideo z muzyką. Praca pokazywana jest w podziemnej części galerii, w pomieszczeniu sprzyjającym skupionemu odbiorowi. Film powstał w 2014 roku i dokumentuje rozpoczętą rok wcześniej akcję artystyczną Zielony Jazdów, mającą zwrócić uwagę opinii publicznej na zagrożoną likwidacją idylliczną enklawę zieleni i drewnianej architektury w centrum Warszawy. Artystka dostała w posiadanie ogródek, w którym przeprowadziła działania uwiecznione na filmie. Pracowite przesiewanie ziemi sitem, rysowanie grabkami regularnych szlaczków na powierzchni gleby wypełniającej cementowe donice ustawione w kształt labiryntu; w końcu próba przejścia przez niego bosymi stopami po brzegach donic. Ważnym elementem uwiecznionych akcji o na poły medytacyjnym charakterze był czas — chodziło bowiem o zapisanie procesu przemiany, dążenia do doskonałej formy, ostatecznie pokonanego przez nieprzewidywalny żywioł natury.

Opozycja między naturalnymi skłonnościami człowieka, jego związkami z przyrodą czy ziemią właśnie a regułami narzucanymi przez społeczeństwo; sztuka jako rodzaj działalności magicznej mogącej wpływać na otaczający świat i artystę oraz mająca moc zaklinania rzeczywistości to drążone często przez artystkę tematy powracające także w opisanej instalacji wideo. Z kolei obecne w niej również działania w przestrzeni publicznej, z miejscowym kontekstem historycznym i ludzkim, zainteresowanie małą architekturą miejską (w tym pomnikami), pojawia się od początku drogi twórczej artystki.

Na wystawie w MPZ Wencel postanowiła pokazać także cztery wcześniejsze prace, w których obecne są wątki relacji człowieka i natury, czasu, przemijania i odradzania, więzów rodzinnych czy problemów płci społecznej. Ich bohaterka (autorka) wykonuje działania zbliżone do medytacji, rytuałów przejścia, z pogranicza ludowych wierzeń i czarów. Mapa (2009) oraz filmy Drzewo, Piekło niebo (oba 2010) czy Cechy dziedziczne (2012) powstały w domu i ogrodzie rodzinnym artystki z użyciem przedmiotów towarzyszących jej dzieciństwu i dorastaniu, kojarzących się z konkretnymi członkami rodziny, także tymi, którzy odchodzą bądź odeszli. Dwa pierwsze są zapisami działań performatywnych prowadzonych wokół magicznego drzewa w sadzie, które — jak pisze Wencel — nawiązują do rytuałów magii sympatycznej zakorzenionej w wielu kulturach. Artystka patrzy na ziemię jako na tę, która rodzi i chowa.

Ekspozycję dopełnia environment z powstałej na wystawę serii obiektów stworzonych z elementów technicznych, zmodyfikowanych części maszyn kojarzonych zwykle z męskim światem. Przypominają one eksponaty z muzeum archeologicznego, figurki wotywne, idole płodności, czasem zaś bliższe są formom abstrakcyjnym czy minimalistycznym rzeźbom. Artystka tak o nich pisze:

Nowe formy nie są obiektami w sensie czysto estetycznym, to raczej odpady towarzyszące procesowi wydobywania i łączenia. W poszukiwaniu energii przedmiotów i formy mieszczącej oba pierwiastki — męski i żeński.

Widz wystawy Ziemia, ziemia zauważy w nowych projektach Justyny Wencel przede wszystkim konsekwentnie poszukiwanie stanu naturalnej równowagi i dążenie do pozostania wierną sobie.

Justyna Wencel (ur. 1977 w Myślenicach). Absolwentka malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i filologii angielskiej na Uniwersytecie Warszawskim. W 2013 uzyskała stopień doktora na Wydziale Sztuki Mediów warszawskiej ASP. W swoich pracach wykorzystuje wideo, instalacje, obiekty, zajmuje się również sztuką w przestrzeni publicznej. Porusza problematykę pamięci i tożsamości. Wspólnie z Marcinem Chomickim tworzy kolektyw artystyczny Zmiennicy, który działa w obszarze przemian topografii miasta. W latach 2012–2013 kuratorka Galerii 2.0. Mieszka i pracuje w Warszawie.

Kuratorka: Magda Kardasz
Współpraca: Karolina Bielawska

Justyna Wencel, Ziemia, ziemia
Wernisaż: 12 grudnia 2014 roku, godz. 19.00
Wystawę można oglądać do 8 lutego 2015 roku
Miejsce Projektów Zachęty
ul. Gałczyńskiego 3
Warszawa

Dodaj komentarz