Jacek Sroka – retrospektywa i perspektywa rysunku

Od 7 listopada w krakowskiej Jan Fejkiel Gallery można oglądać wystawę prac Jacka Sroki pt. Retrospektywa i perspektywa rysunku.

Autor pracy: Jacek Sroka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Autor pracy: Jacek Sroka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Rysunek Jacka Sroki, artysty renomowanego, pokazywany jest rzadko. Niesłusznie, jest bowiem narzędziem poznawczym artysty, a także przestrzenią nieskrępowanej wolności, choć trudno uskarżać się na jej brak w malarstwie czy grafice Sroki. I choć nie spełnia roli szkicu, często to właśnie rysunek jest pomysłem dla grafiki i malarstwa. W latach 80. w dużym stopniu określał obie dyscypliny. Przypominają o tym obecne na wystawie Głowy. Teatralne, czerpiące z wielu źródeł wyobraźni i horroru, niczym bujne alegorie Arcimbolda, czasem przypominają też bardziej uproszczone głowy Jerzego Panka. Ich dekoracyjność, ornament to, być może, spadek po młodzieńczych pasjach (rysunki Indian), ale i wczesne rozpoznanie epoki tatuażu i irokeza. Trudno też oprzeć się wrażeniu, że są wyrazem szyderczej, a może i terapeutycznej reakcji artysty na lata stanu wojennego.

W Głowach pasja rysownika nie ustępuje malowaniu, a obie dyscypliny przenikają się wzajemnie. W późniejszych latach drogi rysunku i malarstwa Sroki nieco się rozchodzą. Malarstwo, dążąc do syntezy, uogólnienia i posługując się własną metaforą, pochłaniało rysunek. Wtórowała mu w tym grafika. Rysunek pozostał nadal drapieżny i analityczny, odkrywając tajemnicę ciała i gestu, nadając formę czynnościom i rytuałom, które mniej wnikliwe oko pomija, nie dostrzega lub odrzuca, poszukując bardziej heroicznego wizerunku, kierując się potrzebą ideału, czy po prostu snobizmu.

Obserwacje Sroki, których dostarcza życie codzienne, to dopiero początek przygody rysunku, który obrasta literaturą, fantazją i poczuciem humoru. Między innymi to właśnie humor sprawia, że koncepcja ciała nie staje się u Sroki figurą teoretyczną. Ciało Sroki jest żywe i namacalne, rozrasta się i pączkuje w Rabelaisowskim stylu, a estetyka ta to istotny wkład artysty do sztuki figuratywnej, bynajmniej nie tylko polskiej. To także antyteza poprawnego wizerunku mass-mediowego idola, będącego przedmiotem westchnień i naśladownictwa, a także odpowiedź na globalny i odpersonalizowany obraz świata.

Sprawy powszechne to także temat kilku wybiegających w przyszłość, wręcz wizjonerskich rysunków Sroki z lat 2010-12 pt. Nowy podział Europy. Temat, który jeszcze rok temu mógł się wydawać żartobliwą i nie zobowiązującą fantazją artysty, w chwili obecnej staje się coraz bardziej realny. Czy prace te świadczą o zmianie zainteresowań artysty? Bynajmniej. W obrazach porcjowanej na nowo Europy dostrzega Sroka symetrie antropologiczne. Kontynent też jest ciałem, które podlega zmianom i fluktuacjom. I tak jak ciało, jego komponenty zmieniają się i ulegają wynaturzeniu. A jakie ciało Europy szykuje nam przyszłość? Na ten temat poczynił Sroka także pewne spostrzeżenia.

Jest też na wystawie najnowszy składający się z kilku elementów montaż rysunkowy. Odbiega zdecydowanie od stylistyki, do której przyzwyczaił nas artysta. Narracja wydaje się tajemnicza i wieloaspektowa, a efekt końcowy poznamy dopiero, gdy cały zestaw zawiśnie na ścianie. (…)

Jan Fejkiel

Jacek Sroka urodził się w 1957 roku w Krakowie. Studiował na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie, gdzie w 1981 roku uzyskał dyplom i gdzie w latach 1981-89 pracował jako asystent. Uprawia grafikę, malarstwo, rysunek. W grafice najchętniej posługuje się techniką akwaforty i akwatinty. Jest laureatem nagród i wyróżnień m.in. na Biennale Grafiki w Mulhouse (1984), Międzynarodowej Wystawie Miniatury w Toronto (1986), Grafika Atlantycka w Rejkiawiku (1987), na Biennale Grafiki w Vaasa (1987). W roku 1988 zdobył Grand Prix na Biennale Grafiki w Seulu, a w 1994 uzyskał Nagrodę im. Ignacego Trybowskiego na Międzynarodowym Triennale Grafiki w Krakowie. Artysta ma w swym dorobku kilkadziesiąt wystaw indywidualnych w Polsce i za granicą. Jego prace rysunkowe, graficzne i malarskie obecne są w wielu kolekcjach prywatnych i muzealnych na całym świecie.

Jacek Sroka miał dotychczas trzy indywidualne wystawy w Jan Fejkiel Gallery (Budowa świata, 1992; Grafika, 2001; Don Kichot w kuchni, 2004). Brał także udział w kilku krajowych i zagranicznych wystawach grafiki organizowanych przez galerię. Wystawa Grafika w Jan Fejkiel Gallery, obok wystawy malarstwa, stała się podstawą uhonorowania artysty Nagrodą im. Witolda Wojtkiewicza przyznaną przez Zarząd Okręgu Krakowskiego Związku Polskich Artystów Plastyków za najciekawszą wystawę indywidualną prezentowana w Krakowie w roku 2000. W roku 2008 w Muzeum Narodowym w Krakowie odbyła się monograficzna wystawa grafiki i malarstwa artysty.

Jacek Sroka, Retrospektywa i perspektywa rysunku
Wystawę można oglądać od 7 listopada 2014 roku
Jan Fejkiel Gallery w Krakowie

Dodaj komentarz