Ciała niebieskie – o wojnie i przeszłości z perspektywy niemieckiej

24 września nakładem Świata Książki ukaże się powieść Tanji Dückers Ciała niebieskie. Książka podejmuje temat bolesnej przeszłości oraz mierzenia się Niemki ze swoją niemieckością.

Tanja Dückers „Ciała niebieskie” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Tanja Dückers „Ciała niebieskie” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Kiedy coś jest prześwitujące, przezroczyste, niewidzialne? Jak ma się niewidzialne do nieistniejącego? – zastanawia się Freia, bohaterka i narratorka tej refleksyjnej, wielowarstwowej powieści z Wielką Historią i tajemnicą rodzinną w tle.

Jako badaczka nieba Freia poszukuje do swego Atlasu chmur zdjęcia wyjątkowej, bardzo rzadkiej chmury, która jest, choć wygląda, jakby jej nie było. W ten sam sposób przez długie lata jawi się jej nieodległa historia Niemiec, jej ojczyzny, i losy najbliższej rodziny: przede wszystkim matki i ojca, urodzonych w czasie wojny, oraz babci i dziadka, którzy w tej wojnie uczestniczyli.

Opowieść Frei toczy się dwutorowo. Z jednej strony powoli odkrywa i rekonstruuje prawdę o świecie, o którym w domu opowiadano jej w metaforycznych bajkach (czarny, ponury las nosił nazwę Rosja), a w szkole przedstawiano oczywiste fakty z mętnym tłumaczeniem. Słuchając lekcji na temat powodów, dla jakich Niemcy stali się nazistami, nie rozumiała, dlaczego ktoś, kto nie ma pracy i został ujarzmiony poprzez utratę ziemi, nagle nabiera ochoty do masowych rozstrzeliwań, zamiast spacerować sobie z ukochaną, choćby w nieco zniszczonym ubraniu. Wielka Historia odsłania sugestywniej swe kulisy, gdy zaczyna dotyczyć najbliższych Frei, bo z bratem bliźniakiem odkrywają na strychu domu dziadków zaskakujące rzeczy.

Jak jej babcia, mieszkanka Królewca, uciekła z Gotenhafen, bo tylko tak nazywała Gdynię? Czy kluczem do osobowości matki Frei, Renate, jest skrzętnie ukrywane zdarzenie z dzieciństwa? W jaki sposób dziadek stracił nogę, skoro jednak nie zjadł mu jej bajkowy wąż? Jaką rolę w rodzinie odgrywa wuj Kazimierz z Polski, do której Freia z Renate wybiorą się w niezwykłą, brzemienną w skutki podróż?

Zaskakujące dzieje rodziny Frei idą w parze z opowieścią o niej samej: od dzieciństwa spędzonego na skraju miasta w Berlinie Zachodnim przez wyjątkową więź z Paulem, bratem bliźniakiem, który dramatycznie zaburzy jej życie uczuciowe, po dojrzałość. Freia spodziewa się dziecka i perspektywa pojawienia się na świecie kolejnego członka rodu, ogniwa w łańcuchu, którego nie powinno się rozrywać, lecz rekonstruować, leży u podstaw jej determinacji.

Autorka w stylu tyleż poetyckim, co pełnym konkretów połączyła powieść rozrachunkową i obyczajową, romans i sensację, prawdę o Niemczech i o współczesnej Polsce.

Ostatecznie Ciała niebieskie są sugestywną książką o wolności: od zaszłości, stereotypów, kłamstw, zawsze bardziej bolesnych niż prawda. Nie bez przyczyny Freia przypomina nam anegdotę o Goethem i Casparze Friedrichu. Słynny poeta poprosił słynnego malarza o wykonanie serii rysunków sklasyfikowanych już wówczas chmur. Ten jednak odmówił, bo dla niego chmury były naturalnymi metaforami wolności, pokonującej granice i prawa – idea sklasyfikowania ich w sposób, który uważał za narzucony porządek naukowy, budziła w nim niesmak.

Tanja Dückers – niemiecka poetka, prozaiczka i publicystka. Urodziła się w 1968 roku w Berlinie Zachodnim. Ukończyła anglistykę i germanistykę na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie. Pracowała dla wielu wydawnictw, korzystała z prestiżowych stypendiów, również w Polsce. Pisze do m.in. Der SpiegelDie WeltBerliner Zeitung. Ma również stałą rubrykę w Zeit Online.

Uznawana za jedną z najbardziej wpływowych intelektualistek Niemiec (obok Christy Wolf). Jako pisarka zwróciła na siebie uwagę tomami poetyckimi, które wydawała jeszcze jako studentka. W prozie debiutowała w 1999 roku powieścią Spielzone. W kolejnej powieści Cafe Brazil również portretowała życie młodych ludzi, reprezentujących tak zwaną generację Spassgeselschaft, dla której nadrzędną sprawą w życiu jest dobra zabawa. W 2003 roku zaskoczyła czytelników niezwykle dojrzałą i podejmującą temat bolesnej przeszłości Niemiec powieścią Himmelskorper (Ciała niebieskie). Dziś na dorobek literacki Tanji Dückers składa się pięć powieści i cztery tomiki poetyckie, liczne opowiadania i wiersze publikowane w najróżniejszych antologiach i czasopismach. Jest laureatką wielu nagród i wyróżnień.

Tanja Dückers Ciała niebieskie
Premiera: 24 września 2014 roku
Świat Książki

Dodaj komentarz