• 2014-09-05

Nie tylko Twarde Pierniki. Wspomnienia z dziejów toruńskiego sportu

5 września w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu odbędzie się wernisaż wystawy Nie tylko Twarde Pierniki. Wspomnienia z dziejów toruńskiego sportu, która potrwa do 16 listopada.

Koszykarze toruńskiego AZS-u – Twarde Pierniki, 1966, fot. Andrzej Kamiński (źródło: materiały prasowe)

Koszykarze toruńskiego AZS-u – Twarde Pierniki, 1966, fot. Andrzej Kamiński (źródło: materiały prasowe)

Nie tylko Twarde Pierniki. Wspomnienia z dziejów toruńskiego sportu to trzecia, po wystawach Toruń – inny portret miasta. Ostatnie stulecie i Od Parku Cegielnia do klubu Azyl, czyli jak się bawił Toruń, ekspozycja będąca sentymentalną podróżą w czasie. Rozwój idei sportowych zapoczątkowany został w Toruniu jeszcze w okresie pruskim, kiedy to Karl August Boetke, profesor gimnazjum i Prezes niemieckiego towarzystwa Coppernicus-Verein für Wiessenschaft und Kunst, założył w 1860 roku Thorner Männer-Turnverein (Męski Klub Gimnastyczny), a w 1893 roku dzięki niemu powstały pierwsze gimnazjalne towarzystwa gimnastyczne. Wystawa jednak dotyczyć będzie historii sportu toruńskiego inicjowanego przez Polaków. W 1894 roku powstało w Toruniu pierwsze gniazdo (oddział) Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, które było pionierską organizacją propagującą wychowanie fizyczne i sport na ziemiach polskich. Założone we Lwowie w 1867 roku przyczyniło się do powstania wielu klubów sportowych. Towarzystwo działało aktywnie w okresie zaborów i w dwudziestoleciu międzywojennym. Po zakończeniu II wojny światowej Sokół został zdelegalizowany i reaktywowany dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku.

Na wystawie pokazane zostaną pamiątki i zdjęcia po toruńskim Sokole, obejmujące okres od końca dziewiętnastego stulecia aż po lata trzydzieste wieku XX. Obok Sokoła w czasie międzywojnia pojawiły się w Toruniu pierwsze kluby sportowe. Jednym z najlepszych na Pomorzu był wielosekcyjny Toruński Klub Sportowy, działający w latach 1922–1931. To jego wychowankiem był Józef Stogowski, świetny hokeista, olimpijczyk z Sankt Moritz 1928, Lake Placid 1932 i Garmisch-Partenkirchen 1936. Niektóre z klubów założonych w okresie II RP przetrwały do dzisiaj. Jednym z nich jest znakomity klub Pomorzanin, powstały w 1935 roku, którego podopieczną była lekkoatletka Melania Sinoracka – dwukrotna mistrzyni Polski w rzucie oszczepem, złota medalistka halowych mistrzostw Polski w 1948 roku i olimpijka z Londynu w 1948 roku. W sumie spod skrzydeł Pomorzanina wyszło aż siedmiu olimpijczyków, głównie hokeistów. Po drugiej wojnie światowej powstało wiele klubów – niektóre z nich wielosekcyjne, inne z kolei skupione na jednej dyscyplinie. W 1946 roku przy nowo powstałym Uniwersytecie Mikołaja Kopernika utworzono Akademicki Związek Sportowy. On również wychował wielu wybitnych sportowców, w tym siedmiu uczestników igrzysk olimpijskich – jednego koszykarza i sześciu wioślarzy. Także w 1946 roku założony został Toruński Klub Motocyklowy, będący spadkobiercą przedwojennych tradycji żużlowych. To w nim ścigały się takie sławy jak Zbigniew Raniszewski i Marian Rose, a w późniejszym okresie wielu innych znakomitych żużlowców. W roku 1947 powstał doskonały, kolejny wielosekcyjny Toruński Klub Sportowy Budowlani, a w 1950 roku Klub Sportowy Wisła. Potem pojawiło się w Toruniu jeszcze kilka klubów, m.in. klub piłkarski Elana, inne przeszły ewolucję lub zmieniły swoje nazwy. Na wystawie, obok historii klubów, mistrzów świata i Polski oraz olimpijczyków, pokazane będą archiwalne, często nieistniejące już miejsca w Toruniu, gdzie był uprawiany sport zarówno wyczynowy, jak i amatorski. Na ekspozycji nie zabraknie sprzętu sportowego, szczególnie starego, zabytkowego, np. oszczepu olimpijki Melanii Sinorackiej czy kija hokejowego również olimpijczyka Ludwika Czachowskiego. Autorzy wystawy mają nadzieję, że u niektórych wspomnienia wywołają uśmiech na twarzy, innym być może zakręci się łza w oku.

(Aleksandra Mierzejewska)

Nie tylko Twarde Pierniki. Wspomnienia z dziejów toruńskiego sportu
Kurator: Aleksandra Mierzejewska
Wernisaż: 5 września 2014 roku, godz. 17.00
Wystawa od 6 września do 16 listopada 2014 roku
Ratusz Staromiejski w Toruniu

Dodaj komentarz