Jerzy Brukwicki o wymiarach wolności w Legnicy

4 września w Galerii Sztuki w Legnicy Jerzy Brukwicki poprowadzi wykład pt. Wymiary wolności. Niezależna sztuka polska lat 80. XX wieku.

Jerzy Brukwicki, wykład w legnickiej Galerii Ring, ilustracja promująca (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Brukwicki, wykład w legnickiej Galerii Ring, ilustracja promująca (źródło: materiały prasowe organizatora)

W ramach edukacyjnej odsłony działalności Galerii Sztuki w Legnicy odbędzie się ilustrowany wykład współtwórcy polskiej kultury niezależnej l. 80 zeszłego stulecia, autora słynnych wykładów Przeciw złu, przeciw przemocy, Czas smutku, czas nadziei, Polska Pieta, które towarzysząc tzw. wystawom kościelnym w czasach Solidarności i stanu wojennego stanowiły fenomen kulturowy, integrujący niezależne środowiska artystyczne. Podczas spotkania w Legnicy autor przypomni o najważniejszych wydarzeniach i dziełach artystycznych, o niezwykłej atmosferze sztuki niezależnej lat 80. XX w.

Jerzy Brukwicki, Wymiary wolności. Niezależna sztuka polska lat 80. XX wieku:

Lata 80. to okres szczególny w dziejach sztuki polskiej. Był to czas narodzin Solidarności, gwałtownych konfliktów społecznych i politycznych. Dla twórców było to dziesięciolecie intensywnych poszukiwań inspiracji duchowych, nowego spojrzenia na świat, codzienność. Sztuka jak nigdy dotąd opisywała dążenia społeczeństwa, jego bunt i sprzeciw wobec systemu komunistycznego. Niezgoda przeważającej części środowisk twórczych na wprowadzenie przez władzę, 13 grudnia 1981 roku, stanu wojennego, poczucie wspólnoty wobec zagrożeń, niegodziwości i represji, wywołała bojkot oficjalnego życia artystycznego. Narodził się ruch kultury niezależnej, który odegrał ważną rolę w procesie budowania wolności i demokracji.

Niezależny od decyzji władz politycznych, od wszechobecnej cenzury pomógł społeczeństwu, związanego z ideami Solidarności, pokonanie trudnych, dramatycznych sytuacji, ograniczeń i represji. W stanie wojennym i czasie późniejszym wzmacniał ducha narodu, tworzył solidarność społeczną i przestrzenie niezależności w zniewolonym kraju. Koncerty, wieczory poetyckie, spektakle teatralne, występy kabaretowe, recitale piosenek, wystawy, podziemne książki, gazety i kasety wideo przynosiły nadzieję, budowały nowe formy więzi międzyludzkich, wspólnoty myśli, wartości i emocji. Stanowiły rodzaj demonstrowania sprzeciwu wobec ówczesnego aparatu władzy i bezpieczeństwa. Dochodziło do niecodziennych, wzruszających spotkań artystów z widzami, z publicznością. W drugim obiegu opublikowano setki książek, wydawano czasopisma kulturalne, drukowano plakaty, pocztówki, znaczki pocztowe, zorganizowano wiele niezależnych wystaw sztuki, wystawiano sztuki teatralne, przygotowywano koncerty i nagrywano płyty, kręcono filmy. Ruch kultury niezależnej stanowił jeden z najważniejszych elementów społeczeństwa podziemnego.

Sztuka zwróciła się ku tradycjom narodowym, niepodległościowym, romantycznym. Jej najważniejszymi kryteriami ponownie stały się dobro, prawda i piękno, a nie ideologia. Wśród najistotniejszych wątków tematycznych i zagadnień dominowały rozważania o istocie i sensie życia, pytania o godność, solidarność i patriotyzm, wybory moralne, doświadczenia historyczne i polityczne. Obrazy, rzeźby, instalacje, rysunki, grafiki, plakaty, fotografie – bez cenzuralnych ograniczeń – stały się świadectwami czasu. Mówiły o sprawiedliwości, dokumentowały i interpretowały społeczne nastroje. Przypominały o wydarzeniach historycznych ukrywanych i fałszowanych przez totalitarną władzę. Poruszały serca i sumienia. Pojawił się nowy rodzaj ikonografii, wymyślono nowe symbole i znaki (m.in. legendarne logo Solidarność Jerzego Janiszewskiego, pomnik ofiar poznańskiego Czerwca’56, pomniki pomordowanych stoczniowców w Grudniu ’70 w Gdańsku i Gdyni).

Kultura niezależna stanowiła zjawisko różnorodne, obejmowała różne środowiska. Zmieniała się Polska, kształtowała się nowa tożsamość polskiej kultury. Zapominamy o tamtych czasach, wydarzeniach. Nie rozmawiamy o nich z młodymi. Wiele z ówczesnych działań kulturalnych nie zostało udokumentowanych. Żyją w dziełach i dokonaniach artystów, we wspomnieniach ich organizatorów i uczestników. Podczas spotkania przypominam o najważniejszych z nich, o niezwykłej atmosferze, którą sztuka niezależna lat 80. wówczas współtworzyła.

Jerzy Brukwicki, Wymiary wolności. Niezależna sztuka polska lat 80. XX wieku
Wykład odbędzie się 4 września 2014 roku o godzinie 14.00
Galeria Sztuki w Legnicy, Galeria Ring
Rynek 12
Legnica

Dodaj komentarz