Lajos Grendel, czyli literatura węgierska w Biurze Literackim

11 sierpnia w Biurze Literackim ukazało się Poświęcenie hetmana autorstwa węgierskiego pisarza Lajosa Grendela. Autorem przekładu jest Miłosz Waligórski.

Lajos Grendel „Poświęcenie hetmana” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Lajos Grendel „Poświęcenie hetmana” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Opowiadania Lajosa Grendela przybierają formę rejestru różnych aspektów rzeczywistości. Do realistycznego opisu autor często wplata elementy surrealistyczne, posługując się jednakże językiem prostym, niewyszukanym. Bohaterowie zazwyczaj znajdują się w prozaicznej, zdawałoby się, sytuacji, która jednak okazuje się osobliwa – stawia przed ważnym wyborem, odkrywa przeszłość, służy samopoznaniu. Brak tu jednoznacznej odpowiedzi, czy kołem fortuny kręci przypadek, czy jednak los, i na ile człowiek sam kształtuje swoje życie. Poświęcenie hetmana w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego to pierwsza książka Lajosa Grendela przełożona na język polski.

Jedno z opowiadań poprzedza dedykacja – J.L. Borgesowi – która może również odnosić się do całej książki. W twórczości Grendela, podobnie jak argentyńskiego pisarza, słyszalny jest egzystencjalny wielogłos: miłość przeplata się ze zbrodnią, a refleksje o literaturze z przemyśleniami nad tożsamością Węgrów i Słowian.

Słowa jednego z bohaterów: Moje ambicje literackie zawsze podsycało pragnienie, by dzięki pisaniu znaleźć się bliżej rzeczywistości i siebie samego, by głębiej niż inni poznać świat mogłyby wyrażać alter ego samego autora, który, jak wiadomo, nie od dziś odtwarza świat właśnie poprzez język.

I nie jest to bynajmniej język wyszukany, wręcz przeciwnie, uderza swoją prostotą. Próżno w zbiorze szukać stylistycznej przesady, bo i świat kreowany przez autora daleki jest od jakichkolwiek przekłamań. Codzienne sytuacje, takie choćby jak spotkanie z nieznajomym czy podróż pociągiem, skłaniają bohaterów do głębszej, poniekąd metafizycznej zadumy nad sensem życia.

Lajos Grendel „Poświęcenie hetmana” (źródło: materiały prasowe)

Lajos Grendel „Poświęcenie hetmana” (źródło: materiały prasowe)

Tibor Elek twierdzi, iż niewielu współczesnych pisarzy węgierskich potrafi rejestrować rzeczywistość tak, jak Lajos Grendel. Po lekturze Poświęcenia hetmana chyba trudno będzie się z nim nie zgodzić, bo w minimalizmie językowym i fabularnym Grendel przemyca to, co wydaje się najważniejsze dla jego prozy, czyli prawdę o zaskakujących meandrach ludzkiego losu.

Poświęcenie hetmana w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego to kolejna translatorska pozycja – po antologii Węgierskie lato w przekładzie Bohdana Zadury – z kręgu literatury węgierskiej w Biurze Literackim.

Lajos Grendel urodził się w 1948 roku na Słowacji. To jeden z najwybitniejszych współczesnych pisarzy, autor kilkunastu powieści, kilku zbiorów opowiadań, a także książek publicystycznych i eseistycznych. Wielokrotnie wyróżniany za swoją twórczość. Był m.in. prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Słowackich i redaktorem naczelnym Przeglądu Literackiego.

Miłosz Waligórski urodził się w 1981 roku. Z wykształcenia jest slawistą i hungarystą. W swoim dorobku ma liczne przekłady oraz teksty własne publikowane na łamach czasopism. Wraz z Izą Zając przetłumaczył mikropowieść Kiwader i inne opowieściPoświęcenie hetmana to jego pierwsza książka translatorska w Biurze Literackim.

Lajos Grendel Poświęcenie hetmana
Przekład: Miłosz Waligórski
Premiera: 11 sierpnia 2014 roku
Biuro Literackie

Dodaj komentarz