Łomskie opowieści – bułgarski surrealizm

1 sierpnia nakładem Wydawnictwa Toczka ukaże się zbiór Łomskie opowieści bułgarskiego pisarza Emila Andreeva.

Emil Andreev „Łomskie opowieści” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Emil Andreev „Łomskie opowieści” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Łomskie opowieści to zbiór opowiadań, który był literackim debiutem bułgarskiego pisarza Emila Andreeva. Mimo że od czasu powstania książki minęło niemal dwadzieścia lat, historie w niej zawarte nadal są aktualne. Jest to pierwsze wydanie, nie licząc pojedynczych opowiadań, twórczości Emila Andreeva w języku polskim, stanowiące kolejną pozycję tworzącą serię wydawniczą Na południe, poświęconą literaturze bałkańskiej. Literaturze przesiąkniętej aurą surrealizmu, przepełnionej fantasmagoriami, z bohaterami żyjącymi na granicy dwóch światów – rzeczywistego i wyobrażonego.

Światem rzeczywistym bohaterów Łomskich opowieści jest Łom, małe miasto nad rzeką Dunaj, miejsce w którym autor się urodził, do którego często wraca i z którego czerpie inspiracje. W opowiadaniach Andreeva widać mocne przywiązanie do czasów dzieciństwa, do tego miejsca na ziemi, gdzie żadna twarz nie jest obca, a każdy kamień ma własne imię, gdzie wciąż żywe jest przekazywanie tradycji, legend, mitów czy zwykłych ludzkich historii. Autor odnosi się do tego, co mityczne i tajemnicze, ale jest jednocześnie częścią codziennego życia. Obrazując mieszkańców Łomu, wskazuje jednocześnie, że mały Łom jest jak cały świat z uniwersalną niezwykłością życia i ludzkich charakterów. Losy bohaterów umykają prawidłom realnego świata, wkraczamy w ich wewnętrzny świat, niedostępny bądź niezrozumiały dla postronnego obserwatora. Sam pisarz nazywa ich jawnie śniącymi, przeplatając jednocześnie zwykłe szaleństwo ze skrywanymi pragnieniami, a magię z nieprzewidywalnością ludzkiego życia.

Polskie wydanie książki jest wynikiem współpracy Wydawnictwa Toczka z Radą Kół Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Emil Andreev (ur. w 1956 r.) – bułgarski pisarz, dramaturg i scenarzysta. Absolwent filologii angielskiej na Uniwersytecie Wielkotyrnowskim im. świętych Cyryla i Metodego. Jeden z najbardziej znanych i popularnych pisarzy bułgarskich średniego pokolenia, autor zbiorów opowiadań: Łomskie opowieści (1996), Wyspa pijaków (1998), powieści: Szklana rzeka (2004), Przekleństwo żaby (2006), Szalony Luka (2010) oraz sztuk teatralnych: Zabić premiera (2002), Poszukiwacze skarbów (2003), Magiczna łódka J (2005). Za powieść Szklana rzeka z 2004 roku otrzymał nagrodę Fundacji VICK’a, przyznawaną co roku najlepszym bułgarskim powieściom.

Mieszka i pracuje we wsi Poibrene, w okolicy Sofii. Tam wyłącza telefon i pozwala się ponieść twórczej wyobraźni. Miejscem, z którego dodatkowo czerpie inspiracje, jest Łom, małe miasto nad rzekami Dunaj i Łom, miejsce w którym się urodził i do którego często wraca. Esencją jego twórczości jest połączenie czegoś bardzo lokalnego z wartościami uniwersalnymi, globalnymi.  Jak sam mawia: książka jest jak taniec słów, wabi duszę do tańca.

Każdy z nas, nawet jeśli nie pozostało mu nic innego, posiada przynajmniej swoją wieczną wioskę. Nie, nie tę, w której się urodził albo mieszka, lecz wieś własnych wspomnień i snów. Mieszkają tam zazwyczaj najróżniejsze obrazy i cienie, prześcigają się namiętności i pragnienia, zwierzęta i ludzie, roznoszą się melodie, a nawet zapachy. Czasem pojawiają się przypadkowe słowa, dzwonią nieznane znaki i dzwony, kłębią się takie energie, że człowiek długo nie może oprzytomnieć na jawie. A jeśli nie zdoła się powstrzymać – lub raczej będzie wolał swoją wieczną wioskę niż tę, w której się urodził albo mieszka – wtedy zmienia się w jawnie śniącego i podświadomie kieruje się w stronę nieba.

Te opowiadania opisują właśnie takich ludzi. Nie wiem, jak nazywa się ich wieczna wieś, ale miastem, w którym ich spotkałem, był Łom, znikający obecnie nad rzeką o tej samej nazwie i mitycznym Dunajem.

Emil Andreev

Toczka to słowo, które w językach słowiańskich oznacza kropkę, koniec, ale w tej historii Toczka to zaledwie punkt wyjścia w podróż rozpościerającą się pomiędzy szarą codziennością a światem nieskrępowanej wyobraźni. Toczka w literaturze szuka oderwania od rzeczywistości, zaskoczenia, wypatruje pierwiastka magii i nieprzewidywalności.

W szczególnym kręgu literackich poszukiwań i zainteresowań wydawnictwa są kraje słowiańskiego Południa, Bałkany i wywodzący się z tego kulturowego obszaru artyści tworzący w językach południowosłowiańskich (macedoński, bułgarski, serbski, chorwacki, bośniacki, słoweński). Tam właśnie szuka literatury, która zabierze czytelników w podróż w nowe wymiary literackiego doświadczenia, pozwoli na eksplorację obszarów wykraczających daleko poza kropkę kończącą zdanie.

Nakładem Wydawnictwa Toczka ukazały się dotychczas dwie książki tworzące serię wydawniczą Na południeMały człowiek: bajki z lewej kieszeni, nagrodzony prestiżową nagrodą Balkanika zbiór opowiadań autorstwa macedońskiego pisarza Aleksandra Prokopieva, oraz Łomskie opowieści, których autorem jest pochodzący z Bułgarii Emil Andreev. Do tłumaczenia wybierane są pozycje autorów znanych i docenianych na bałkańskim rynku wydawniczym, książki nagradzane literackimi nagrodami, uznane przez krytyków i czytelników.

Emil Andreev Łomskie opowieści
Premiera: 1 sierpnia 2014 roku
Wydawnictwo Toczka

Dodaj komentarz