William Styron o polce więzionej w Auschwitz

16 kwietnia w Świecie Książki ukaże się wznowienie powieści Williama Styrona Wybór Zofii.

William Styron „Wybór Zofii” – okładka (źródło: materiały prasowe)

William Styron „Wybór Zofii” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Jest rok 1947. Stingo, początkujący pisarz, wynajmuje mieszkanie w Brooklynie. Piętro wyżej mieszka para, której burzliwe pożycie zwraca uwagę sąsiada. Zofia jest emigrantką z Polski, przeszła przez koszmar obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Natan jest Żydem, intelektualistą, a zarazem schizofrenikiem i narkomanem. Obsesyjnie gromadzi dowody zbrodni na narodzie żydowskim, żyje pragnieniem odwetu. Stingo staje się powiernikiem Zofii, która odkrywa przed nim prawdę o swoim ojcu, opowiada, jak w obozie próbowała wszelkich sposobów, by uratować swoje dzieci, wreszcie zdradza, do jakiego wyboru została zmuszona. Dręczona wyrzutami sumienia nie potrafi się otrząsnąć, a pogłębiające się szaleństwo Natana i jego obsesyjna zazdrość nie pomagają jej odzyskać równowagi. Zakochany Stingo próbuje wyrwać kobietę spod wpływu kochanka, ale Zofia musi sama dokonać kolejnego wyboru.

Gdyby Zofia była tylko ofiarą – bezwolnym jak liść na wietrze ludzkim pyłkiem, podobnym tłumom współbraci w cierpieniu – mogłaby się wydawać jednym więcej wzruszającym, nieszczęsnym i pozbawionym tajemnic rozbitkiem, wyrzuconym przez sztorm na brooklyński ląd. Rzecz w tym, że była w Oświęcimiu nie tylko ofiarą (jak mi to stopniowo wyjawiała tamtego lata), lecz zarazem współwinną, wspólniczką – bez względu na to, jak przypadkowa, dwuznaczna i niezamierzona była to rola – w masowej rzezi, której mdlące wyziewy unosiły się spiralnymi smugami ku niebu z kominów Brzezinki, ilekroć spojrzała ponad wypalone słońcem, jesienne łąki z okien poddasza swego pana, Rudolfa Hössa. I w tym tkwi jedna (choć nie jedyna) z głównych przyczyn wyniszczającego ją poczucia ukrywanej przed Natanem winy – poczucia, które tak często okrutnie rozjątrzał, nie mając pojęcia o jego naturze.

(fragment powieści)

William Styron (1925–2006) – wybitny amerykański pisarz związany z kulturą Południa i tradycją faulknerowską. Autor powieści Pogrążyć się w mroku (1951), Długi marsz (1956), Na pastwę płomieni (1960), Wyznania Nata Turnera (1967, nagrodzonej Pulitzerem), Wybór Zofii (1979). Na podstawie tej ostatniej powstał głośny film Alana J. Pakuli z Meryl Streep i Kevinem Klinem w rolach głównych. William Styron jest także autorem zbioru opowiadań Poranek w Tidewater (1993), tomu esejów Hawany w Camelocie (Świat Książki, wyd. 2012) i sławnego eseju o depresji Ciemność widoma (wyd. Świat Książki 2012).

W 2013 roku Świat Książki wydał również wspomnienia córki pisarza, Alexandry Styron – niezwykły portret intelektualnego, artystycznego środowiska, w którym się wychowała, i życia w cieniu choroby psychicznej ojca (Oczami córki).

William Styron Wybór Zofii
Wznowienie: 16 kwietnia 2014 roku
Wydawnictwo Świat Książki

Dodaj komentarz