• 2014-01-11

Zamek Lubelski otwarty na mistrzów pasteli

Od 14 stycznia na Zamku Lubelskim w Lublinie będzie można oglądać wystawę pt. Pastele w zbiorach Muzeum Lubelskiego.

Teodor Axentowicz, „Dziewczyna” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Teodor Axentowicz, „Dziewczyna” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Słowo pastel pochodzące od włoskiego paste (ciasto, masa) określa zarówno technikę malarską, jak też nazwę materiału użytego do wykonania obrazu i nazwę dzieła wykonanego tym materiałem. Wygodne w użyciu pastele dają możliwości szybkiego malowania i osiągania zróżnicowanych tonów jasnych i chłodnych. Nie wymagają wody i innego rozpuszczalnika, ani długiego czasu schnięcia oraz nie zmieniają kolorystyki jak farby olejne.

Niektórzy początki tej techniki widzą już w malarstwie jaskiniowym i twierdzą że jest ona tak dawna jak sama sztuka. Inni twierdzą, że pojawiła się w XV wieku. Pierwsze tego typu prace przypisywane są Leonardowi da Vinci. W XVI wieku technikę tę stosują także uczniowie Leonarda i inni artyści europejscy. Ok. 1620 r. we Francji powstała szkoła rysowników posługujących się pastelem, który wówczas zaczął dominować w obrazie, przestając być tylko uzupełnieniem. W wieku XVIII technika pastelu osiągnęła prawdziwą samodzielność. W XIX wieku, w czasach impresjonizmu, technikę tę rozwinęli m.in. Edgar Degas oraz inni artyści francuscy jak Mary Cassat, Eduard Monet, Henri de Toulouse-Lautrec i Paul Gauguin.

W Polsce początki zainteresowania pastelem wiążą się z okresem panowania Jana III Sobieskiego. Popularność tego rodzaju malarstwa wzrosła w XVIII w.. Ten okres w sztuce reprezentują na wystawie pastele przedstawiające głównie piękne damy w wytwornych strojach i misternie ułożonych fryzurach. W XIX w. technika pastelowa zajmowała w twórczości wielu polskich artystów miejsce drugoplanowe, za wyjątkiem romantyków Aleksandra Orłowskiego i Artura Grottgera.Ponowne zainteresowanie pastelem przyniósł dopiero koniec l.80. i 90. XIX w., który przyniósł nowe kierunki i tendencje artystyczne: impresjonizm, symbolizm i secesję. Wyjątkowe znaczenie pastel miał w twórczości trzech wielkich polskich artystów przełomu XIX i XX w., zafascynowanych nowymi tendencjami w sztuce i znakomicie operujących tą techniką: Leona Wyczółkowskiego, Teodora Axentowicza i Stanisława Wyspiańskiego.

Kazimierz Sichulski, „Hucul” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kazimierz Sichulski, „Hucul” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Leon Wyczółkowski pod k. XIX w. porzucił technikę olejną dla pasteli i akwareli. Na wystawie pokazane są 3 pastele artysty: Pejzaż górski z willą z 1905r., portret Adama syna Stefana Żeromskiego z 1904 r. i podmalowany temperą portret mężczyzny z 1913 r.

Teodor Axentowicz to czołowy pastelista polski. W zbiorach muzeum znajdują się 3 pastele artysty: Dziewczyna z dzbanem, Starzec i dziewczyna, ok.1900r. oraz portret nieznanej pani (hrabiny T.), ok. 1910r.. Prace te oddają charakter twórczości portretowej Axentowicza, w której obok eleganckich dam pojawiają się wizerunki młodych Hucułek w kolorowych strojach.

Stanisław Wyspiański malował swoje kompozycje głównie techniką pastelową, która pozwalała mu na szybkie utrwalenie powstającego w wyobraźni obrazu. W zbiorach lubelskich znajdują się dwa pastele artysty: Portret Marii z Pareńskich Raczyńskiej, 1902 r. oraz Nasturcje, 1903 r.

Pastelem posługiwali się także inni artyści działający na przełomie XIX i XX w.: Jacek Malczewski, Olga Boznańska, Jan Stanisławski, Stanisław Dębicki, Witold Wojtkiewicz, Jan Rembowski, Apoloniusz Kędzierski i wielu innych. W 20. leciu międzywojennym po technikę pastelową sięgał Zygmunt Waliszewski, Wacław Borowski, czy najbardziej znany – Stanisław Ignacy Witkiewicz (w Muzeum Lubelskim znajduje się 7 prac artysty). Dużą część pasteli z okresu między wojnami stanowią obrazy artystów lubelskich m.in Jan Wydra, Juliusz Kurzątkowski, Zenon Waśniewski i Krystyn Henryk Wiercieński.

W sztuce po II wojnie światowej do najciekawszych malarzy posługujących się kredkami pastelowymi należy Franciszek Starowieyski, którego prace bliskie surrealizmowi ocierają się często o groteskę. Prace eksponowane na wystawie pochodzą z wystawy monograficznej artysty zorganizowanej w Muzeum Lubelskim w 1994 roku. Monumentalna praca Noc na krowiej wyspie z 1994r. jest reminiscencją pobytu w nadwiślańskim Kazimierzu, który artysta przez wiele lat odwiedzał rokrocznie na przełomie lata i jesieni w poszukiwaniu inspiracji.

Pastele w zbiorach Muzeum Lubelskiego
Wernisaż: 14 stycznia 2014 roku, godz. 12.00
Zamek Lubelski w Lublinie

Dodaj komentarz