• 2013-09-14

Gilles Rozier o Żydach i życiu w przedwojennej Polsce

3 października nakładem Wydawnictwa Literackiego ukaże się powieść pt. Z kraju bez miłości autorstwa Gillesa Roziera.

Gilles Rozier „Z kraju bez miłości” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Gilles Rozier „Z kraju bez miłości” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Sulamita Kacyzne lubiła powtarzać, że miała nieszczęście przeżyć wojnę. Nigdy nie urodziła dzieci, bo po wojennych doświadczeniach założenie rodziny wydało się jej niedorzecznością, stała się natomiast opiekunką wspomnień: o Warszawie, przyjaciołach, o ojcu, znanym fotografie i publicyście. Willę w Rzymie, w której zamieszkała po wojnie, zamieniła w muzeum nieistniejącego już świata.

Pozostały po nim jeszcze opowieści, których wysłuchuje Pierre. Sulamita, Żydówka z Polski i Pierre, wcześnie osierocony, młody Paryżanin – alter ego autora, prowadzą zażyłą korespondencję. Z przywoływanych przez starszą kobietę prawdziwych historii wyłania się obraz żydowskiego życia w przedwojennej Polsce i Europie: fascynującego, ale naznaczonego tragedią. Spoiwem wciąż intensywnych wspomnień Sulamity o nadwiślańskiej Atlantydzie są losy trójki przyjaciół, pisarzy, bon vivantów, rewolucjonistów: Uriego Cwi Grinberga, Pereca Markisza, Melecha Rawicza.

Z kraju bez miłości to kalejdoskop kilku porywających biografii i zarazem szeroki portret kultury żydowskiej sięgający aż po czasy współczesne. To historie z życia codziennego miasteczek i małych sztetli, opowieści o znanych i nieznanych Żydach, rabinach, ich żonach, rzemieślnikach i kupcach. Warszawa, Lwów, Moskwa, Tel Awiw, Montreal – w tekście przeplatają się miasta i ich biblioteki. Spotykają się potomkowie bohaterów i rzeczy, które po nich pozostały. Kilkuletnia praca Gillesa Roziera, w archiwach i w terenie, zaowocowała frapującym, nieprzewidywalnym tekstem, który ocala od niepamięci kawałek żydowskiego świata.

Jak żyje Warszawa, skoro moja Warsze umarła – pyta Sulamita Kacyzne i przywołuje miasto, w którym mieszkała. Sulamita – córka fotografika i pisarza, przeżyła Zagładę w ukryciu, następnie poślubiła włoskiego dyplomatę i opuściła Polskę. To ona, bohaterka powieści Gillesa Roziera, jest łączniczką między światem umarłym a nowym, to ona opowiada młodemu Pierre’owi o gorących dyskusjach toczących się w świecie kultury jidysz, o artystach awangardy, którzy zginęli i tych, którzy – podobnie jak ona – cudem przeżyli. Pisarze: Melech Rawicz, Uri Cwi Grinberg, Perec Markisz ożywają poprzez fikcyjne listy i rzeczywiste wiersze. Ale nie tylko oni – ożywa też Icchok Lejbusz Perec, bracia Singer, poetka Rachela Korn, zamordowani na rozkaz Stalina twórcy żydowscy. Oczom czytelnika ukazują się Lwów, Moskwa, Berlin, Radymno, Tel Awiw, ale przede wszystkim – Warszawa, Warsze.

Bella Szwarcman-Czarnota

Gilles Rozier (ur. 1963) – francuski pisarz, wykładowca literatury jidysz, tłumacz z jidysz i hebrajskiego, poeta. Autor sześciu powieści w języku francuskim (w tym przetłumaczonej na dwanaście języków Un amour sans resistance, 2003) i tyluż w jidysz. Od 1994 roku dyrektor Biblioteki Medem w Paryżu. W Polsce została wydana jedna jego książka: Mojżesz Broderson. Od Jung Idysz do Araratu (Łódź 2008).

Gilles Rozier Z kraju bez miłości
Premiera: 3 października 2013 roku
Wydawnictwo Literackie

Dodaj komentarz