• 2013-07-15

Zagłada w pamięci i twórczości Ilse Aichinger

Tom austriackiej pisarki Ilse Aichinger pt. Mój zielony osioł. Opowiadania, wiersze, słuchowiska ukaże się 13 września nakładem Biura Literackiego.

Ilse Aichinger „Mój zielony osioł” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Ilse Aichinger „Mój zielony osioł” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Skala przedsięwzięcia jest monumentalna – dziewięcioczęściowy tom, na który składają się przede wszystkim krótkie formy prozatorskie pochodzące z lat 1949–1964, a także utwory poetyckie i dramaty pisane z myślą o słuchowiskach radiowych, tłumaczyło pod okiem Jacka Burasa aż trzydziestu pięciu autorów. Kilkusetstronicowa książka to pierwszy tak obszerny zbiór twórczości jednej z najważniejszych współczesnych austriackich pisarek.

Pisarstwo urodzonej w 1921 roku autorki rozciąga się nad naznaczoną cierpieniem i wojną mapą XX-wiecznej Europy. Richard Reichensperger w posłowiu do książki celnie zauważa, że Aichinger jako Żydówka, która przeżyła Zagładę, przekornie wpisuje się w kulturalny dorobek Austrii, ponieważ:

Cesarze z dynastii Habsburgów nosili, obok wielu innych, tytuł Królów Jerozolimy i Książąt Oświęcimia.

Miedzy tymi dwoma biegunami zawiera się topos poezji llse Aichinger, z tego napięcia wyrasta język cierpienia, wciąż łatwej do zranienia nadziei i stanowczej obrony tych, którzy zostali zepchnięci na margines, skazani na przegraną, stratowani przez historię powszednią i powszechną.

Sama autorka w zaskakujących słowach opowiada o traumach dzieciństwa:

Wojna to był dla mnie najszczęśliwszy czas. Pomocny. To, co wtedy oglądałam, miało dla mnie w życiu największe znaczenie. Okres wojny dawał mnóstwo nadziei. Wiadomo było dokładnie, gdzie są przyjaciele, gdzie nie, a w dzisiejszym Wiedniu już nie wiadomo. Wojna stawiała sprawę jasno.

To tylko jeden z paradoksów jej twórczości, które już niedługo będzie mógł odkryć polski czytelnik.

Ilse Aichinger urodziła się 1 listopada 1921 roku w Wiedniu, jako córka nauczyciela i lekarki. Jej rodzina ze względu na żydowskie pochodzenie była prześladowana przez nazistów – matka straciła pracę lekarza, ciotka i babka Ilsy zostały zamordowane. Debiutowała w 1945 tekstem Czwarta brama, w którym jako pierwsza austriacka pisarka opowiedziała o obozie koncentracyjnym. Trzy lata później wydała pierwszą i ostatnią powieść pt. Większa nadzieja, w której opisała wojenną codzienność w Wiedniu. W 1952 roku opublikowała zauważony przez krytykę zbiór opowiadań Przemówienie pod szubienicą, wydany ponownie rok później pod zmienionym tytułem Skrępowanie.

Ilse Aichinger, Mój zielony osioł. Opowiadania, wiersze, słuchowiska
Premiera: 13 września 2013 roku
Biuro Literackie

Dodaj komentarz