• 2012-09-07

Themersonowie, czyli O potrzebie tworzenia widzeń

Od 13 września w Muzeum Mazowieckim w Płocku będzie można oglądać wystawę Themersonowie. O potrzebie tworzenia widzeń. Ekspozycja składa się z dwóch części: Stefan Themerson. Potrzeba tworzenia widzeń i Themersonowie na papierze.

Stefan Themerson, „Zwarcie”, kadr z filmu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stefan Themerson, „Zwarcie”, kadr z filmu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Celem projektu Stefan Themerson. Potrzeba tworzenia widzeń jest zaprezentowanie założeń teoretycznych i dorobku artystycznego Stefana Themersona, twórcy o pierwszorzędnym znaczeniu dla rozwoju polskiej i europejskiej kultury wizualnej. Napisana przez niego rozprawa O potrzebie tworzenia widzeń, opublikowana po raz pierwszy w 1937 roku, jest najważniejszym tekstem teoretycznym dotyczącym filmu awangardowego, jaki ukazał się w Polsce w okresie międzywojennym.

Wystawa O potrzebie tworzenia widzeń przedstawia wizualne aspekty twórczości Stefana Themersona, począwszy od fotogramów (lata 20. i 30.), kolaży i filmów (1930-1945), poprzez poezję semantyczną, wykresy czasu do opery semantycznej. Ukazuje ona związek prac fotograficznych Stefana Themersona z innymi dziedzinami jego aktywności twórczej: filmem, literaturą, muzyką. Na potrzeby ekspozycji został zrekonstruowany stół trickowy, który służył Themersonom do realizacji filmów. Umożliwi on zwiedzającym zapoznanie się w praktyce z techniką wprawiania fotogramów w ruch.

Wystawie towarzyszyć będą projekcje zachowanych filmów i rekonstrukcji filmów Franciszki i Stefana Themersonów, poświęconego im filmu dokumentalnego Tomasza Poboga-Malinowskiego, filmu dokumentalnego Wiktorii Szymańskiej oraz dwóch filmów Erika van Zuylena. Przewidziana jest również seria wykładów wiążących się z tematyką wystawy.

Tekst: Małgorzata Sada

W sztuce papier jest jak chleb. To od niego zaczynamy, a część Themersonowie na papierze poświęcona Themersonom zawiera głownie papierowe obiekty: książki, rysunki i fotografie. Można powiedzieć, że jeśli prezentowane są tylko prace na papierze to czegoś brakuje – i to z pewnością jest prawda. Brakuje filmów Themersonów, obrazów, rzezb i dekoracji teatralnych Franciszki oraz rękopisów i trójwymiarowych prac Stefana. Tym niemniej, materiał ten pokazuje pełen obraz ich 60-letniego, kreatywnego życia.

Jednymi z najwcześniejszych prac jest dziesięć fotogramów Stefana Themersona z albumu wydanego przez Ottezec w nakładzie 20 sztuk w Londynie, w 1983 roku. Stefan dokonał selekcji i każdy obraz posiada jego podpis. Obrazy pochodzą głównie z okresu 1928-1945, ale zawierają również dwie pozniejsze fotografie samego Stefana – jedna z nich jest autoportretem, drugą wykonał Rudy Kousbroek.  Oprócz nich, można także obejrzeć klatki z oryginalnych taśm z dwóch ostatnich filmów Themersonów: Calling Mr Smith (1943) oraz The Eye and the Ear (1944/45), zaprezentowane na podświetlarce.

Dwanaście rysunków jest autorstwa Franciszki, wykonane zostały przy pomocy pióra i tuszu lub długopisu. Wszystkie za wyjątkiem jednego są czarno-białe.  Większość nie jest podpisana, na jednym znajdują się inicjały a na trzech podpis. Pochodzą z czterdziestoletniego okresu pomiędzy 1945 a 1986 rokiem.

Tekst: Jasia Reichardt

Stefan Themerson (1910-1988) to awangardowy twórca filmowy, eksperymentator w dziedzinie fotografii i fotogramu, pisarz, autor książek dla dzieci, poeta, filozof, autor projektów graficznych i rysunków, kompozytor, dramaturg i wydawca, przekraczający każdą z tych kategorii w konwencjonalnych odniesieniach. Przez całe życie współpracował z żoną Franciszką – wybitną malarką, graficzką, scenografką, współautorką wszystkich filmów, ilustratorką jego książek.

Themersonowie. O potrzebie tworzenia widzeń
Wernisaż: 13 września 2012 roku
Wystawa potrwa do 2 grudnia 2012 roku
Muzeum Mazowieckie
ul. Tumska 8
Płock

Kuratorzy: Małgorzata Sady, Paweł Polit

Dodaj komentarz