• 2010-07-02

Oczy szeroko otwarte

1 lipca 2010 roku w warszawskiej Kinotece rozpoczął się EuroFilm Festiwal. Festiwal otworzył film Oczy szeroko otwarte w reż. Haim Tabakmana. Oficjalna premiera filmu odbędzie się podczas 20. Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie 2 lipca w Kinie Pod Baranami.

"Oczy szeroko otwarte" - plakat

"Oczy szeroko otwarte" - plakat

Aaron, szanowany czterdziestoparoletni członek żydowskiej gminy, wiedzie spokojne i poukładane życie w ortodoksyjnej dzielnicy Jerozolimy. Wraz z żoną Rivką oraz czwórką dzieci mieszka nieopodal koszernego sklepu mięsnego, który sam prowadzi. Praca wypełnia mu niemal całe życie. Czas wolny spędza na modlitwie lub z rodziną. Utartą i rutynową codzienność przerywa Ezri – dziewiętnastoletni student, który nieoczekiwanie odwiedza sklep Arona. Ten postanawia go zatrudnić i otoczyć ciepłem oraz przyjacielską opieką. Jednak z czasem to pozornie ojcowskie uczucie przeradza się w żarliwą namiętność i pożądanie, od którego nie sposób wręcz uciec.

Aaron odrywa w sobie nowy i pociągający świat, którego do tej pory zupełnie nie znał. Początkowo się opiera, ale z czasem daje się ponieść miłosnej grze wzlotów i uniesień. Zakazany owoc smakuje najlepiej, a spontaniczna i świeża namiętność zapewnia energię, która ożywia i motywuje. Aaron chce być szczery nie wobec religii, a odczuwanych przez siebie emocji, nawet gdyby wiązało się to z indywidualnym i rodzinnym kosztem.

Jednak życie wbrew obowiązującym wokół zasadom jest nie tylko trudne, ale ma także swoją cenę oraz bolesne w skutkach konsekwencje. Oddalenie od wiary i rodziny powoduje, że Aaron odczuwa silne zarówno moralne, jak i psychiczne rozdarcie. Toczy wewnętrzną walkę: uczuciową fascynację powoli zastępują wyrzuty sumienia oraz refleksja, rodząca dyskomfort i poczucie winy zarówno wobec Boga, jak i rodziny. Rivka podejrzewa, że dzieje się coś złego, ale początkowo nie reaguje. Z czasem jednak nabiera pewności, choć nadal działa beznamiętnie. Nie wywiera wpływu – czeka.

Z czasem sytuacja wymyka się spod kontroli i staje się tak napięta, że zaczyna przerastać wszystkich, wywołując nawet atak ortodoksyjnego otoczenia. Społeczna presja oraz wewnętrzne rozdarcie okazują się tak mocne, że w efekcie zmuszają Aarona do podjęcia racjonalnych reakcji. Radykalny krok ma przywrócić społeczny i religijny ład i porządek, ale czy na pewno zapewni Aaronowi utracone poczucie szczęścia i wolności?

Oczy szeroko otwarte to jeden z najciekawszych izraelskich filmów ostatnich lat, który tak otwarcie i jawnie porusza problem zakazanej w judaizmie homoseksualnej miłości mężczyzn. Film ucieka od otwartej oceny lub krytyki ludzkich zachowań i religijnych kwestii, skupiając się raczej na problemie skomplikowanej natury człowieka i jego wolnej woli, ograniczonej moralnymi i społecznymi zakazami.

W Oczach szeroko otwartych ortodoksyjna religia Żydów warunkuje nie tylko społeczne, ale również jednostkowe życie bohaterów, a przede wszystkim wpływa na kształt i granice ich emocji. Spontanicznie rodząca się ludzka namiętność nie ma więc większych szans na przetrwanie, a miłość postrzegana jest jako forma zaspokajania nie tyle fizycznych, co duchowo – metafizycznych potrzeb.

Jednak film wzbudza zainteresowanie i zachwyt nie tylko poruszaną w nim tematyką, lecz również oryginalną i bardzo dopracowaną strukturą i kompozycją. Stonowane, ostre i oparte na silnym kolorystycznym kontraście zdjęcia, w których istotną i symboliczna rolę odgrywa każdy, nawet najdrobniejszy, detal. Charakterystyczny montaż, podkreślający efekt spowolnionego czasu, w połączeniu z hipnotyzującą, nieco nostalgiczną, muzyką powodują, że warstwa filmowa w doskonały sposób koresponduje w filmie ze zmieniającymi się powoli emocjami i zachowaniami bohaterów.

Styl filmowy Oczu szeroko otwartych jest warty podkreślenia, bowiem pozwala na oddanie znacznie więcej niż wyrażają słowa – jest nie tylko lustrem rozdartego emocjami ludzkiego wnętrza, ale także powagi, duchowości i mistyki religii, którą cytowane w filmie fragmenty Tory i Talmudu mogą tylko sugerować.

Eyes Wide Open, Izrael/Francja/Niemcy 2009, 90 min
scenariusz: Merav Doster
reżyseria: Haim Tabakman
zdjęcia: Axel Schneppat
produkcja: Rafael Katz
występują: Zohar Strass, Ran Danker, Tinkerbel

WYBRANE FESTIWALE I NAGRODY:
2009 – MFF Cannes
2009 – MFF Toronto

Dodaj komentarz