• 2010-03-30

Retrospektywa twórczości Nikity Michałkowa

17 kwietnia 2010 roku w warszawskim Kinie Świt rozpocznie się retrospektywa twórczości Nikity Michałkowa. Organizatorzy festiwalu, warszawskie Kino Świt oraz Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury w Warszawie zaprezentują wszystkie filmy rosyjskiego reżysera. Pierwsza część przeglądu obejmująca twórczość z lat 1967-1981 odbędzie się w dniach 17 do 18 kwietnia 2010 roku. Druga część retrospektywy odbędzie się w dniach od 28 do 31 maja 2010 roku.

Plakat retrospektywy Nikity Michałkowa (źródło: materiały prasowe)

Plakat retrospektywy Nikity Michałkowa (źródło: materiały prasowe)

Cała twórczość urodzonego 65 lat temu Nikity Michałkowa, nazywanego rosyjskim Spielbergiem odznacza się na tle dokonań reżyserów kinematografii światowej niezwykłą spójnością myślową i artystyczną. W jednym z wywiadów reżyser mówił:

Nie robię filmów na zamówienie. Gdybym tak robił, straciłbym szacunek do samego siebie. Może dlatego moje filmy są tak podobne. Mam poczucie, że przez cały czas robię jeden film ciągle o tym samym, ale za każdym razem inaczej.

Już w swej zrealizowanej na studiach pod kierunkiem Michaiła Romma etiudzie Dziewczynka i rzeczy Michałkow zaprezentował rzadki talent opowiadania historii bez słów, wyłącznie za pomocą obrazów i przedmiotów. Dyplomowy film Michałkowa Spokojny dzień pod koniec wojny, którego akcja dzieje się w 1944 r. zawiera już w zalążku wiele typowych idei charakterystycznych dla późniejszej twórczości rosyjskiego reżysera, a opowiedziana historia jest tylko pretekstem do rozważań nad istotą człowieczeństwa.

Po obowiązkowej służbie wojskowej w marynarce wojennej Michałkow w 1974 roku debiutuje filmem Swój wśród obcych, obcy wśród swoich, który krytyka rosyjska określiła mianem zabawy w film. Film, dziejący się na początku lat 20. ubiegłego wieku, tuż po zakończeniu wojny domowej w Rosji jest przede wszystkim poetycką przypowieścią o przyjaźni, zaufaniu, prawdzie.

Kolejny film rosyjskiego reżysera Niewolnica miłości (1975) jest już w pełni dojrzałym i autorskim jego dziełem – filmem michałkowowskim, gdzie dominuje atmosfera niemożności, przewaga wspomnień na rzeczywistością, ukazanie tragizmu losu jednostki uwikłanej w tryby historii. W swym dziele Michałkow zastanawia się nad istotą rewolucji, ale nie przez ukazanie krwi, śmierci i przemocy, ale przedstawiając specyfikę (psychologię) ludzi żyjących w okresie gwałtownych przemian społeczno – politycznych. Filmem tym reżyser zwrócił na siebie uwagę międzynarodowej publiczności.

Przełomowym filmem w twórczości Michałkowa, który przyniósł mu międzynarodowe uznanie był Niedokończony utwór na pianolę (1977) zrealizowany na podstawie Płatonowa Czechowa. Szkolny nauczyciel Płatonow przybywa wraz z żona na daczę swojego przyjaciela, by odpocząć i cieszyć się z nadchodzącej wiosny. Przypadkowe spotkanie z dawną ukochaną przypomina mu straconą młodość i pogrzebane bez reszty młodzieńcze ideały.

Kolejny film rosyjskiego reżysera Pięć wieczorów (1979) to subtelne studium psychologiczne wzajemnej relacji między mężczyzną i kobietą, ukazujące próbę przejścia od sympatii do miłości. Mężczyzna i kobieta rozłączeni przez wojnę spotykają się w roku 1957, by przez pięć wieczorów próbować odbudować uczucie, które ich łączyło. Film pozostawia nadzieję, iż można próbować naprawić to, co w życiu najważniejsze.

Następny film rosyjskiego mistrza to Kilka dni z życia Obłomowa (1979), film ukazujący tragizm postaci Obłomowa (z powieści Gonczarowa) nie widzącego dla siebie żadnej drogi życiowej, która przyniosłaby mu szczęście. Obłomow cierpi na chorobę duszy, która rzuca nimi od lenistwa do przygnębienia. Michałkow przełamuje jednak tradycyjnie pejoratywne odczytanie postaci Obłomowa widząc w nim po trosze romantyka, a po trosze człowieka wrażliwego, który choć nie może działać, jak inni, to ma jednak głębsze od nich widzenie i czucie świata.

W Krewniakach (1981), ostatnim filmie prezentowanym w czasie pierwszej części retrospektywy głównym tematem, któremu przygląda się Michałkow jest rozpad rodziny i wykorzenienie współczesnego człowieka powodujące jego bezradność i samotność. Przybywająca ze wsi do swej córki żyjącej w mieście matka nie potrafi pogodzić się ze stylem życia swej córki, powodując liczne, często zabawne napięcia. Mimo lekkiej formy Michałkow mówi o sprawach poważnych, dotykających każdego człowieka. Ostatecznie tylko miłość zdolna jest uratować matkę i córkę, miłość, której bohaterowie Michałkowa częściej jednak poszukują niż doświadczają.

Każdy film poprzedzi krótka prelekcja.
Retrospektywa Nikity Michałkowa, Warszawa
17 – 18 kwietnia 2010 roku – część pierwsza
28 – 31 maja 2010 roku – część druga
Warszawa, Kino Świt

Dodaj komentarz