• 2010-02-25

70. rocznica zbrodni katyńskiej

28 lutego 2010 roku o godz. 14.00 i 16.30 w Domu Spotkań z Historią, z okazji 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, odbędzie się na pokaz filmu Katyń (2007, 125’) Andrzeja Wajdy i rozmowa z reżyserem Andrzejem Wajdą, dr. Aleksandrem Gurjanowem i Zbigniewem Gluzą. Spotkanie poprowadzi dr Wojciech Stanisławski z Rzeczpospolitej.

Nakładem wydawnictw: Ośrodek KARTA i Dom Spotkań z Historią ukazało się drugie, poprawione i uzupełnione wydanie książki Rosja a Katyń. Książka zawiera ważne teksty na temat stanowiska nieoficjalnej Rosji wobec zbrodni katyńskiej. Najważniejszy dokument, niedrukowany w Rosji, to opracowana przez grupę rosyjskich naukowców wyczerpująca ekspertyza (z 1993 roku), która uczciwie przedstawia zarówno przebieg zbrodni, jak i późniejsze sowieckie kłamstwa o niej. Ponadto: oświadczenie Stowarzyszenia Memoriał i osobiste zapisy jego moskiewskich członków – Aleksandra Gurjanowa, Aleksieja Pamiatnycha, Nikity Pietrowa, które podają aktualny stan procesowy, a także wiedzę, jaką udało się zdobyć o Katyniu w ciągu ostatnich dwóch dekad. Rosja a Katyń to głos Rosji niezależnej, nie poddającej się grze rosyjskich władz.

Od Wydawcy
Zbigniew Gluza, Ośrodek KARTA, ze wstępu do książki Rosja a Katyń, wyd. Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią

Katyń to dla Polaków symbol zbrodniczej polityki Sowietów wobec narodu polskiego. W stosunkach polsko-sowieckich lat 1917–91 Katyń oznacza kulminację — prześladowań i kłamstwa. Zbrodnia katyńska jest pojęciem umownym, odniesionym do jednego z miejsc eksterminacji polskiej elity przywódczej w latach II wojny światowej, odkrytego najwcześniej — Lasu Katyńskiego pod Smoleńskiem.

Był to skrytobójczy mord dokonany przez Sowietów na blisko 22 tysiącach obywateli państwa polskiego, których — po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski 17 września 1939 — wzięto do niewoli lub aresztowano. Na podstawie tajnej decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940, zgładzono strzałem w tył głowy blisko 15 tysięcy jeńców przetrzymywanych wcześniej w obozach specjalnych NKWD w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz ponad 7 tysięcy osób osadzonych w więzieniach zachodnich obwodów republik Ukraińskiej i Białoruskiej (terenów polskich włączonych w 1939 roku do ZSRR). Ofiarami byli wybrani obywatele państwa polskiego: oficerowie Wojska Polskiego i policji, urzędnicy administracji państwowej, przedstawiciele elit — zakopani bezimiennie w masowych dołach cmentarnych.

Po zmianach systemowych w całym bloku sowieckim (1989–91), żądanie wyjaśnienia prawdy o Katyniu pojawiło się także po rosyjskiej stronie. Wielu Rosjan pomagało w dochodzeniu do prawdy o tej zbrodni. W latach 1990–92 ujawniono główne dokumenty katyńskie, w tym decyzję z 5 marca 1940, podpisaną między innymi przez Stalina. Do sądzenia winnych jednak nigdy nie doszło; chociaż znani są nie tylko ci, którzy decyzję podjęli, ale także ponad stu wykonawców. Nikt nie został ukarany. Śledztwo po stronie rosyjskiej zostało przerwane, a władze Rosji odmawiają komentarzy na ten temat.

Po raz pierwszy Rosja a Katyń ukazała się w 1994 roku. Książka, wydana przez Ośrodek KARTA, zamieściła pierwodruk, opracowanej w marcu 1992 – sierpniu 1993 przez grupę rosyjskich naukowców, wyczerpującej ekspertyzy, uczciwie przedstawiającej zarówno przebieg zbrodni, jak i późniejsze sowieckie kłamstwa o niej. We wrześniu 2009, gdy wśród polityków rozgorzał w Polsce spór, czy mord katyński był zbrodnią ludobójstwa, prasa polska z entuzjazmem odwołała się do tej właśnie ekspertyzy; tam Rosjanie napisali wprost: to była zbrodnia, której nie obejmuje przedawnienie.

Powtarzamy w tym wydaniu Orzeczenie komisji ekspertów, a także Drogę do prawdy o Katyniu Jurija Zori; to z jego inspiracji przed 15 laty ukazała się nasza książka. Już wówczas współpracowaliśmy z Aleksiejem Pamiatnychem — jednym z pierwszych członków rosyjskiego Memoriału, który zajął się tą sprawą. W obecnym wydaniu teksty Pamiatnycha, Aleksandra Gurjanowa i Nikity Pietrowa opisują też aktualny stan procesowy, a zarazem wiedzę, jaką udało się zdobyć w ciągu ostatnich dwóch dekad.

70 lat temu władze Rosji sowieckiej, stojące na czele monstrualnego aparatu terroru, podjęły decyzję o zagładzie uwięzionej przez nie elity II Rzeczpospolitej. Jest dla nas niezwykle ważne, iż od wielu lat III Rzeczpospolita doświadcza współdziałania niemałej grupy Rosjan, którzy odważnie występują w imię prawdy o tej zbrodni. Ośrodek Memoriału w Moskwie, najbliższy partner KARTY, zabiera głos w taki sposób, że słowa naszych Przyjaciół bronią w oczach Polaków honoru Rosji.
Zbigniew Gluza

Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20, 00-324 Warszawa
Fundacja Ośrodka KARTA, ul. Narbutta 29, 02-536 Warszawa

Komentarze (2) do artykułu “70. rocznica zbrodni katyńskiej”

  1. 70. ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ WOJEWODA MAZOWIECKI, BW.II.0719/9/10, Warszawa, 29 stycznia 2010 r. Pan Zbigniew KORNELL . Szanowny Panie. Proszę przyjąć wyrazy najwyższego uznania dla postawy życiowej Pańskiej matki, śp. Ireny KORNELL. Dzieje jej życia są symbolem losu Polek – żon i matek ofiar Charkowa, Katynia, Miednoje. Codziennym doświadczeniem Pańskiej matki były ból po stracie najbliższej osoby, zmaganie ze świadomością bestialskiego mordu i beznadziejna walka z kłamstwem katyńskim. Sprostanie tym wyzwaniom stanowiło akt bohaterstwa. Natomiast za przejaw heroizmu śp. Ireny KORNELL należy uznać wierność wartościom II Rzeczypospolitej wbrew trudnej sytuacji materialnej i szykanom ze strony władz komunistycznych, zwłaszcza tak drastycznym jak eksmisja do baraku, zamieszkiwanego przez środowiska patologiczne. Chylę czoła także wobec cierpień, które były udziałem Pańskiej matki po 1989 roku. Jej niezawiniona, postępująca degradacja społeczna i upokorzenie zasługują na najwyższy szacunek. Życzę Panu pomyślności w staraniach o uhonorowanie pamięci matki i jej pośmiertne zadośćuczynienie. Z wyrazami szacunku. WOJEWODA MAZOWIECKI

  2. Detektyw Monk

    Ważne jest to,aby w ten dzień ,tak ważny dla Polaków ucichły spory i kłótnie polityków .

Dodaj komentarz