Muzeum Narodowe w Krakowie w dwunastu specjalistycznych pracowniach prowadzi planową i systematyczną konserwację różnego rodzaju muzealiów. Wśród nich szczególne miejsce zajmują obrazy wielkoformatowe, m.in. Jana Matejki, Henryka Siemiradzkiego, Józef Chełmońskiego, Wojciecha Stattlera (każdy od kilku do kilkudziesięciu metrów kwadratowych powierzchni), których ochrona i konserwacja, ze względu na ogromne rozmiary, stanowi równie ogromne wyzwanie.

Uzupełnianie ubytków warstwy malarskiej, Pochodnie Nerona
Monumentalne obrazy w zasadzie od momentu powstania narażone były na uszkodzenia. Już ich wyniesienie z pracowni malarza wymagało zdjęcia płótna z krosien, zrolowania na wałek, a następnie rozwinięcia i ponownego nabicia. W wypadku zmiany miejsca ekspozycji zabieg ten musiał – i nadal musi – być każdorazowo powtarzany.
Typowym przykładem jest obraz Henryka Siemiradzkiego Pochodnie Nerona (27 m²), jeden z najsłynniejszych w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Namalowany w 1876 roku, wystawiony były najpierw w Rzymie, później w Monachium, Wiedniu, Berlinie, Petersburgu, Warszawie, Lwowie, Paryżu, Poznaniu, Londynie, Zurychu, by ostatecznie w 1879 roku trafić do Muzeum Narodowego w Krakowie. Tak liczne podróże spowodowały, że już w 1882 roku ze względu na zniszczenia płótna na brzegach oraz ubytki warstwy malarskiej przy krawędziach obraz musiał być poddany konserwacji. Później Pochodnie Nerona przeszły jeszcze trzy kompleksowe konserwacje – w latach 1945, 1969 – 1970 i 2003 – 2004.
Obok uszkodzeń spowodowanych wielokrotnym przebijaniem i rolowaniem płótna powstają także oczywiście zmiany wywołane naturalnym procesem starzenia oraz inne uszkodzenia spowodowane np. przez nieodpowiednie warunki przechowywania lub wręcz ekstremalne sytuacje, jak ukrywanie w czasie drugiej wojny światowej zrolowanego Hołdu pruskiego Matejki w piwnicach kościoła w Zamościu. Z tych przyczyn w czasie swojej 130 – letniej działalności Muzeum Narodowe w Krakowie wielokrotnie przeprowadzało szereg zabiegów konserwatorskich, praktycznie przy wszystkich wielkoformatowych obrazach galeryjnych.
Wśród nich szczególnie ważne wydają się konserwacje przeprowadzone w latach 2003 – 2008, których efektem jest przywrócenie pierwotnej estetyki obrazów oraz ich wzmocnienie i stabilizacja stanu technicznego. Planowej konserwacji poddano większość wielkoformatowych dzieł z Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach:
W ramach wielomiesięcznej konserwacji każdego z obrazów, odrestaurowano warstwę malarską, wzmocniono płócienne podobrazie (szczególnie marginesy) oraz wymieniono drewniane krosno na nowoczesne aluminiowo – drewniane konstrukcje tzw. samonapinające się, co ma ogromne znaczenie dla stabilizacji płótna i całego obrazu. W większości przypadków, konserwacji poddano również zabytkowe ramy do obrazów.

Demontaż obrazu i ramy, Hołd Pruski
Można stwierdzić, że dzięki przeprowadzonym w ciągu ostatnich pięciu lat konserwacjom stan zachowania wielkoformatowych obrazów galeryjnych w Muzeum Narodowym w Krakowie jest bardzo dobry, a zastosowanie współczesnych metod konserwatorskich daje gwarancje bezpiecznej ekspozycji przez wiele kolejnych lat. Jednakże nie jest to stwierdzenie bezwarunkowe. Przestrzeganie obowiązującej w transporcie zasady, że obraz powinien być przewożony w takiej formie, w jakiej jest eksponowany, praktycznie wyklucza bezpieczny transport obrazów wielkoformatowych, które przecież zawsze muszą być w takich sytuacjach zdejmowane z krosien i nawijane na wałki.
Tak więc oprócz przeprowadzonych zabiegów konserwatorskich, zastosowania nowoczesnych rozwiązań technicznych i przechowywania w odpowiednio wyposażonych i kontrolowanych salach muzealnych podstawowym warunkiem niezmienności stanu zachowania obrazów wielkoformatowych jest ich ekspozycja w jednym miejscu oraz ograniczenie ich przewozu do minimum.
Tags: Kraków, Muzeum Narodowe w Krakowie
Szwedzka edukacja uważana jest za jedną z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym państwom za wzór. Kreatywność, innowacyjność, otwartość to jedne z metod osiągnięcia sukcesu na tym polu. Szwedzi dostrzegli, że w procesie edukacji również sztuka jest niezbędnym elementem rozwoju i nie może być zaniedbywana. więcej
Dzieje miasta wskazują na to, że od zawsze istniała w nim potrzeba ujrzenia własnego oblicza. Mogło odbijać się ono, jak w przypadku najstarszych osad, w rzece lub w jeziorze, fontannie lub kałuży, jak to miało miejsce w coraz brudniejszych miastach XIX wieku. więcej
Labirynt to nazwa umowna, używana przez pracowników galerii. Przygotowując się do wystawy, natrafiłem na architektoniczną mapę tej przestrzeni i niemal natychmiast układ pomieszczeń nasunął mi skojarzenia z planem mieszkania. więcej
Prezentowana w Galerii Design we Wrocławiu wystawa fotograficzna Biologia Chemia Fizyka przedstawia prace trzech autorów: Waldemara Pranckiewicza, Łukasza Rusznicy i Krzysztofa Solarewicza. Odwołuje się ona zarówno do samej fotografii, jako pewnego procesu opartego o te trzy naukowe dziedziny, jak i do tych znaczących tropów - życia, a więc i śmierci. więcej
Projekt Plamka żółta jest indywidualną wystawą Tilmana Wendlanda (ur. w 1969 w Poczdamie), pracującego na pograniczu sztuki i architektury. więcej
Popularna obecnie w świecie tendencja do zagospodarowywania nieczynnych już budynków industrialnych ma już pewną tradycję i w Polsce. O ile najczęściej stare obiekty przemysłowe przekształcane są w centra handlowe (Manufaktura w Łodzi, Stary Browar w Poznaniu) tak radomska Elektrownia podjęła w 2005 roku wyzwanie lokując w swoich murach Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej ... więcej
Wystawa Modernologie stawia sobie za cel zbadanie artystycznych reakcji na nowoczesność od jej pierwotnych założeń jako ruchu społeczno - politycznego, usiłującego stworzyć uniwersalny język. Istnienie sprzecznych koncepcji nowoczesności oraz wiedza zdobyta w ostatnich latach dzięki studiom postkolonialnym doprowadziły do powstania pojęcia wielokrotnych nowoczesności. więcej
Wystawa przygotowywana przez Międzynarodowe Centrum Kultury we współpracy z Muzeum Sztuki w Ołomuńcu jest prezentacją dzieł architektury, malarstwa, rzeźby, grafiki i rzemiosła artystycznego twórców związanych z mecenatem znanych koneserów sztuki na terenie Czech i Moraw przełomu XIX i XX wieku. więcej
Wystawa Kolekcja polskiej sztuki współczesnej Muzeum Narodowego we Wrocławiu zainaugurowała cykl prezentacji najlepszych polskich kolekcji muzealnych w gmachu MKiDN. Przez cały rok 2010 można tam będzie oglądać prace m.in. Abakanowicz, Hasiora, Kantora, Lebensteina, Nowosielskiego i Tarasina. więcej
więcej wydarzeń
Festiwal Filmowy Berlinale protestuje przeciw aresztowaniu w Teheranie, reżysera Jafara Panahi. W roku 2000 Jafar Panahi otrzymał Złotego Niedźwiedzia za film Der Kreis...
Międzynarodowy Festiwal Filmowy Berlinale aspiruje do jednego z najważniejszych na świecie. Jednak rok rocznie krytycy mają wątpliwości, co do jakości prezentowanych na nim filmów. Szczególne kontrowersje budzi kumoterstwo sekcji konkursowej. W tym roku do konkursu wybrano 20 filmów. Jak zwykle 3 filmy pochodziły z Niemiec, 3 inne powstały w kooperacji z Niemcami.
Obecnie pracy nie starcza już dla wszystkich a będzie jeszcze gorzej. Oczywiście pracy etatowej, regularnej od do, z wypłatą co miesiąc, uzależniającej od siebie miliony ludzi. Ci co znają ustrój socjalistyczny, pamiętają że pracowali wszyscy – wynikało to jednak ze strategii pacyfikowania społeczeństwa i zacofania technologicznego. Przejście od łopaty do komputera było szokiem cywilizacyjnym, z którego całe pokolenia nie mogą się otrząsnąć.
Dzisiaj, popijając kawę w przyjemnej kawiarni przy ul. Karmelickiej w Krakowie, doznałem olśnienia. Objawił mi się poziom informacji o kulturze w mediach. Przeglądałem prasę codzienną i tygodniki wystawione dla gości. Na okładce jednego czasopisma, którego nazwa zaczyna się na literę „P” odnalazłem malowidło wyobrażające sylwetkę znanego reżysera, którego nazwisko też zaczyna się na literę „P”.