Konserwacja wielkoformatowych obrazów w Muzeum Narodowym w Krakowie

| 2010-02-09 |

Muzeum Narodowe w Krakowie w dwunastu specjalistycznych pracowniach prowadzi planową i systematyczną konserwację różnego rodzaju muzealiów. Wśród nich szczególne miejsce zajmują obrazy wielkoformatowe, m.in. Jana Matejki, Henryka Siemiradzkiego, Józef Chełmońskiego, Wojciecha Stattlera (każdy od kilku do kilkudziesięciu metrów kwadratowych powierzchni), których ochrona i konserwacja, ze względu na ogromne rozmiary, stanowi równie ogromne wyzwanie.

Uzupełnianie ubytków warstwy malarskiej, Pochodnie Nerona

Uzupełnianie ubytków warstwy malarskiej, Pochodnie Nerona

Monumentalne obrazy w zasadzie od momentu powstania narażone były na uszkodzenia. Już ich wyniesienie z pracowni malarza wymagało zdjęcia płótna z krosien, zrolowania na wałek, a następnie rozwinięcia i ponownego nabicia. W wypadku zmiany miejsca ekspozycji zabieg ten musiał – i nadal musi – być każdorazowo powtarzany.

Typowym przykładem jest obraz Henryka Siemiradzkiego Pochodnie Nerona (27 m²), jeden z najsłynniejszych w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Namalowany w 1876 roku, wystawiony były najpierw w Rzymie, później w Monachium, Wiedniu, Berlinie, Petersburgu, Warszawie, Lwowie, Paryżu, Poznaniu, Londynie, Zurychu, by ostatecznie w 1879 roku trafić do Muzeum Narodowego w Krakowie. Tak liczne podróże spowodowały, że już w 1882 roku ze względu na zniszczenia płótna na brzegach oraz ubytki warstwy malarskiej przy krawędziach obraz musiał być poddany konserwacji. Później Pochodnie Nerona przeszły jeszcze trzy kompleksowe konserwacje – w latach 1945, 1969 – 1970 i 2003 – 2004.

Obok uszkodzeń spowodowanych wielokrotnym przebijaniem i rolowaniem płótna powstają także oczywiście zmiany wywołane naturalnym procesem starzenia oraz inne uszkodzenia spowodowane np. przez nieodpowiednie warunki przechowywania lub wręcz ekstremalne sytuacje, jak ukrywanie w czasie drugiej wojny światowej zrolowanego Hołdu pruskiego Matejki w piwnicach kościoła w Zamościu. Z tych przyczyn w czasie swojej 130 – letniej działalności Muzeum Narodowe w Krakowie wielokrotnie przeprowadzało szereg zabiegów konserwatorskich, praktycznie przy wszystkich wielkoformatowych obrazach galeryjnych.

Wśród nich szczególnie ważne wydają się konserwacje przeprowadzone w latach 2003 – 2008, których efektem jest przywrócenie pierwotnej estetyki obrazów oraz ich wzmocnienie i stabilizacja stanu technicznego. Planowej konserwacji poddano większość wielkoformatowych dzieł z Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach:

  1. H. Siemiradzki Pochodnie Nerona – konserwacja w latach 2003 – 2004
  2. J. Matejko Kościuszko pod Racławicami– konserwacja w 2006
  3. J. Matejko Hołd Pruski – konserwacja w latach 2006 – 2007 wspólnie z Zamkiem Królewskim na Wawelu
  4. J. Matejko Wernyhora – konserwacja w 2007
  5. J. Chełmoński Czwórka – konserwacja techniczna w 2007.
  6. J. Stattler Machabeusze – konserwacja w 2006
  7. A. Piotrowski Śmierć Wandy – konserwacja techniczna w 2007
  8. H. Siemiradzki Studium drzewa – konserwacja techniczna w 2007
  9. H. Lipiński Procesja Bożego Ciała – konserwacja w latach 2007 – 2008
  10. H. Grabiński Panieńskie skały – konserwacja w latach 2007 – 2008
  11. K. Pochwalski Chłopcy w kąpieli – konserwacja w 2008

W ramach wielomiesięcznej konserwacji każdego z obrazów, odrestaurowano warstwę malarską, wzmocniono płócienne podobrazie (szczególnie marginesy) oraz wymieniono drewniane krosno na nowoczesne aluminiowo – drewniane konstrukcje tzw. samonapinające się, co ma ogromne znaczenie dla stabilizacji płótna i całego obrazu. W większości przypadków, konserwacji poddano również zabytkowe ramy do obrazów.

Demontaż obrazu i ramy, Hołd Pruski

Demontaż obrazu i ramy, Hołd Pruski

Można stwierdzić, że dzięki przeprowadzonym w ciągu ostatnich pięciu lat konserwacjom stan zachowania wielkoformatowych obrazów galeryjnych w Muzeum Narodowym w Krakowie jest bardzo dobry, a zastosowanie współczesnych metod konserwatorskich daje gwarancje bezpiecznej ekspozycji przez wiele kolejnych lat. Jednakże nie jest to stwierdzenie bezwarunkowe. Przestrzeganie obowiązującej w transporcie zasady, że obraz powinien być przewożony w takiej formie, w jakiej jest eksponowany, praktycznie wyklucza bezpieczny transport obrazów wielkoformatowych, które przecież zawsze muszą być w takich sytuacjach zdejmowane z krosien i nawijane na wałki.

Tak więc oprócz przeprowadzonych zabiegów konserwatorskich, zastosowania nowoczesnych rozwiązań technicznych i przechowywania w odpowiednio wyposażonych i kontrolowanych salach muzealnych podstawowym warunkiem niezmienności stanu zachowania obrazów wielkoformatowych jest ich ekspozycja w jednym miejscu oraz ograniczenie ich przewozu do minimum.

Dodaj komentarz

„Obiekt seksualny”
– do wygrania! :-)

Cytaty

Newsletter

Magazyn

Stambuł zwrotnicą nowoczesności

Dirk Schwarze

Widok na ARTER, w tle prace: Michael Sailstorfer, „T 72”, 2007 oraz Henning Christiansen

Istiklal Caddesi w Stambule, wznosząca się w dzielnicy Beyoglu do placu Taksim, jest jednym z najulubieńszych miejsc spacerowych i handlowych w tej milionowej metropolii nad Bosforem. więcej

Robert Morris nie tylko w wersji minimal artu

Krzysztof Jurecki

Neoklasyk, 1971, film; courtesy Sonnabend Galler

W ms2 w Łodzi możemy obejrzeć jedną z najważniejszych wystaw, jakie prezentowano w Polsce w ostatnich latach pt. Robert Morris. Uwagi o rzeźbie. Obiekty, instalacje, filmy (do 24.10.2010). więcej

Polityczny blef, czyli 6. Berlin Biennale

Alexandra Hołownia

Phil Collins, marxism today (prologue), 2010, 2010, DVD, kolor, dźwięk, klatka z filmu, dzięki uprzejmości Shady Lane Productions, Copyright Phil Collins

Kolejne edycje berlińskiego biennale usiłują być oryginalniejszymi, ciekawszymi, bardziej wystrzałowymi od poprzednich. Niestety efekty tych starań wypadają miernie i każdorazowo udowadniają, że berlińskie biennale jest jednym z najsłabszych na świecie. więcej

wiecej artykulów
Sonda

Ile miesięcznie wydajesz na obcowanie z kulturą (wejścia do muzeów, do kina, do teatru, na koncerty, płyty, książki itp.)?

Zobacz wyniki

Loading ... Loading ...

Zobacz archiwum

Wydarzenia

Dziecinada – polski dizajn dla dzieci

Od 4 września do 17 października 2010 roku

Klocki Eccolo, Ziemowit Kalin

Wystawa DZIECINADA – POLSKI DIZAJN DLA DZIECI, prezentuje najciekawsze prace polskich projektantów przeznaczone dla najmłodszych. więcej

Sacrum Profanum 2010

Od 12 do 18 września 2010 roku

Jónsi, fot. z archiwum artysty

Tegoroczna ósma odsłona festiwalu Sacrum Profanum poświęcona będzie muzyce nordyckiej. więcej

XXXIV Festiwal Muzyka w Starym Krakowie

Od 15 do 31 sierpnia 2010 r.

Ensemble La Fenice

Między 15 a 31 sierpnia 2010 r. będzie można wysłuchać kilkunastu koncertów w wykonaniu artystów z całego świata. więcej

Dancing Poznań 2010

Od 14 do 21 sierpnia 2010 roku

Warszawski Teatr Tańca, fot. Dariusz Majgier

XVII Międzynarodowe Warsztaty Tańca Współczesnego i VII Międzynarodowy Festiwal Teatrów Tańca od tego roku przebiegać będą pod wspólnym tytułem Dancing Poznań. więcej

Międzynarodowy Festiwal Muzyczny Chopin i jego Europa

Od 1 do 31 sierpnia 2010 roku

Tomasz Stańko

31 dni, ponad 50 wyjątkowych koncertów, ponad 2000 wykonawców. a href="http://wydarzenia.o.pl/2010/08/chopin-i-jego-europa/" title="Międzynarodowy Festiwal Muzyczny Chopin i jego Europa">więcej

Inkubator

Od 22 stycznia 2010 r. do 2 stycznia 2011 r.

Małgorzata Szymankiewicz. Bez tytułu

Jedna z definicji słowa Inkubator na jaką można natrafić w słowniku brzmi: miejsce, w którym istnieją szczególnie dogodne warunki do rozwoju czegoś. więcej

Has. Nieosiągalne

Od 23 lipca do 29 sierpnia 2010

Wojciech Jerzy Has, © Jean Sirodeau

Wystawa poświęcona Wojciechowi Jerzemu Hasowi, organizowana w 10 rocznicę śmierci reżysera... więcej

Nie zapomnij o mnie!

Od 16 lipca do 29 sierpnia 2010 roku

"Naklejki na klawiaturę", Projekt: Paweł Dadok, Joanna Madej, dzięki uprzejmości artystów

Wystawa Nie zapomnij o mnie! prezentuje niebanalne pamiątki z Polski, zaprojektowane przez młodych designerów. więcej

Mambo Spinoza

Od 7 lipca do 4 września 2010 roku

Galeria Zderzak, "Mambo Spinoza", fot. Joanna Sokołowska

Wystawa Mambo Spinoza, zainspirowana piosenką z repertuaru Starszych Panów, podnosi na nowo pytanie... więcej

Andreas Feininger. Nowy Jork, lata czterdzieste

Od 3 lipca do 29 sierpnia 2010 roku

Wystawa "Andreas Feininger. Nowy Jork, lata czterdzieste" w MCK w Krakowie, fot. Joanna Sokołowska

Zdjęcia Feiningera, ukazujące niezwykły klimat nowojorskich lat czterdziestych, przyniosły artyście wielką międzynarodową sławę... więcej

MORE IS MORE

Od 26 czerwca do 24 października 2010 roku

"MORE IS MORE", fot. Ernest Wińczyk

Mniej znaczy więcej (ang. less is more) to głoszone przez Miesa Ven der Rohe hasło programowe światowego modernizmu w architekturze. więcej

więcej wydarzeń

Blog

6. Berlin Biennale „Co czeka na zewnątrz”

Alexandra Hołownia

Konferencja prasowa 6. Berlin Biennale miała miejsce w Centrum Kultury Anatolskich Alevitów w dzielnicy Kreuzberg. Pozorne zbratanie z muzułmańską społecznością wypadło poprawnie. Alevici udostępnili salę i poczęstunek. Dziennikarze, kuratorzy i krytycy imprezowali w siedzibie migrantów.

Alex(ks)andra Hołownia

Lato Teatralne Mumerus

Blog Gościnny

Lato Teatralne Mumerus przyszło na świat w strugach deszczu. W takiej też aurze rozwijało się przez trzy pierwsze dni, by czwartego pożegnać się w promieniach słońca. Choć to nie ono mokło czy opalało twarz, a widzownie zmierzający na kolejne spektakle do kameralnej piwniczki mieszczącej się przy ulicy Kanonicza 1.

Katarzyna Borys

Blask

Robokeeper

Doskonale znamy obrazy przedstawiające świętych. Portrety lub ich sylwetki otacza aureola lub bijący od nich blask. Blask ten oznacza w naszej świadomości ich świętość i to on jest formą przekazu. Generalnie portret jest mniej ważny – blask oznacza wszystko.

Robokeeper

Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych

Blog Gościnny

Wychodzę z domu i konstatuję, że obrzeża miasta przypominają stopniem zagęszczenia ludności samotne autostrady, rozpostarte na bezbrzeżach Ameryki Północnej. Przede mną i za mną – nikogo. Kurz, żar z nieba, falujące powietrze i głucha cisza, rozdzierana co jakiś czas wybuchem entuzjazmu kibiców, spędzających weekendowe popołudnia w czułych objęciach telewizorów...

Katarzyna Borys

MPE

Michał Jakubowicz

Nie mam jego telefonu, a na domowym rodzina automatycznie (może tylko dla mnie) odpowiada, że nie ma go w domu. Email wraca jako spam. Więc wpisałem jego dane do przeglądarki internetowej. Pojawiło się mnóstwo różnych Mpe (to nie on), a na końcu moje nazwisko i imię. Zatem pętla...

Michał Jakubowicz

więcej blogów
+ Zamów bloczek reklamowy

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

+ Zamów bloczek reklamowy
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR