• 2008-04-25

Jerzy Giedroyc i Dziupla Kultury

W Światowym Dniu Książki – 23 kwietnia 2008 roku – w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego otwarto wystawę Jerzy Giedroyc i Dziupla Kultury. Prezentacja została przygotowana przez Towarzystwo Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu i Bibliotekę Uniwersytetu Łódzkiego.

Jerzy Giedroyc (źródło: materiały prasowe)

Jerzy Giedroyc (źródło: materiały prasowe)

W 1946 roku Jerzy Giedroyc, Zofia i Zygmunt Hertzowie i Józef Czapski stworzyli Instytut Literacki. Uważali oni, że walkę z ideologią komunistyczną można wygrać przede wszystkim na obszarze kultury tj. literatury, filozofii, historii, nauki, sztuki – słowem, tych dziedzin, które kształtują wierzenia zbiorowe i postawy jednostek. Od 1947 roku ukazywał się miesięcznik Kultura, przeznaczony dla nowej polskiej emigracji politycznej oraz dla czytelników w samej Polsce, do których trzeba było próbować dotrzeć wbrew komunistycznej cenzurze. Pismo skupiło czołowych pisarzy i intelektualistów polskiego uchodźstwa, a także – publikujących często pod pseudonimami autorów krajowych. W ramach utworzonej w 1953 roku serii Biblioteki Kultury – do dnia śmierci Zofii Hertz w czerwcu 2003 roku – ukazały się 523 tomy. W 1962 roku powstały Zeszyty Historyczne – dokumentujące najnowsze dzieje Polski. Przez wiele lat ten niewielki zespół ludzi tworzył Polskę dla przyszłych pokoleń.

Fot. Zofia i Zygmunt Hertz (źródło: materiały prasowe)

Fot. Zofia i Zygmunt Hertz (źródło: materiały prasowe)

Zofia Hertz stała się główną bohaterką tej historii nie tylko dzięki swej energii, ale również całkowitemu oddaniu się sprawie i gotowości wzięcia na siebie zawiązanego z tym ryzyka. Zajmowała się stroną administracyjną i wydawniczą, tłumaczyła teksty, w latach 1962–1986 prowadziła w Kulturze stałą rubrykę Humor krajowy. Po śmierci Jerzego Giedroycia (14 września 2000) kierowała Instytutem Literackim. Kontynuowała edycję Zeszytów Historycznych.

Zygmunt Hertz postawił na służbę Kultury swą pracowitość i ciekawość ludzi. Był ministrem do spraw Polaków. Załatwiał zaproszenia i stypendia. Opiekował się Hłaską, Polańskim i mnóstwem innych osób, które przewinęły się przez dom Kultury. Po jego śmierci w 1979 roku Instytut Literacki ustanowił corocznie przyznawaną Nagrodę Literacką im. Zygmunta Hertza. Jej laureatami byli m.in. M. Brandys, Rymkiewicz, Jastrun, Wilk, Różewicz, Szaruga. W styczniu 2008 roku minęła  100. rocznica urodzin Zygmunta Hertza.

W we wnętrzach Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego do 19 maja 2008 roku  można poznać dorobek literacki tej najbardziej znanej instytucji emigracyjnej. Już od końca lat pięćdziesiątych do Kultury przyjeżdżali liczni goście z Polski.  Wśród nich byli m.in. Agnieszka Osiecka, Marek Hłasko, Jarosław Abramow-Newerly i STS, Roman Polański i Wacek Kisielewski.

W Bibliotece Kultury ukazały m.in. Dzienniki Witolda Gombrowicza, Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zniewolony umysł Czesława Miłosza, Szkice piórkiem Andrzeja Bobkowskiego, Cmentarze i Piękni dwudziestoletni Marka Hłasko, Doktor Żywago Borysa Pasternaka, Archipelag GUŁag i Oddział Chorych na raka Aleksandra Sołżenicyna. Prezentowane publikacje pochodzą ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi.

Wystawie towarzyszy pokaz filmu Redaktor w reżyserii Ignacego Szczepańskiego.

Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego, ul. Matejki  32/38.

Dodaj komentarz